Heb je als opdrachtgever automatisch het auteursrecht?
Je laat een logo ontwerpen, een website bouwen of een huisstijl ontwikkelen en betaalt daarvoor. Dan lijkt het logisch dat de rechten ook bij jou liggen. Juridisch is dat vaak niet zo. Veel ondernemers denken dat het auteursrecht als opdrachtgever automatisch bij hen ligt zodra zij voor een logo, website of huisstijl hebben betaald. Maar als opdrachtgever krijg je niet automatisch het auteursrecht omdat je de opdracht hebt gegeven en de factuur hebt betaald.
Dat kan in de praktijk vervelend uitpakken. Bijvoorbeeld als je jouw logo wil aanpassen, een andere designer wil inschakelen of het logo als merk wil registreren, gebruiksrechten aan derden wil verlenen of je bedrijf met alle aanwezige intellectuele eigendomsrechten wil verkopen. Dan kan blijken dat de maker van het oorspronkelijke ontwerp nog steeds het auteursrecht heeft. En dat kan jouw plannen behoorlijk in de weg zitten.
Waarom ligt het auteursrecht vaak niet bij jou als opdrachtgever?
De hoofdregel is simpel: een opdrachtgever heeft niet automatisch het auteursrecht op werk dat in opdracht is gemaakt. Het auteursrecht ligt in beginsel bij de maker van het werk. Dus bij de ontwerper, het bureau of de freelancer die het werk heeft gemaakt. Dat geldt ook als jij de opdracht hebt gegeven en daarvoor hebt betaald.
Voor veel ondernemers is dat verrassend. In de praktijk leeft vaak het idee: ik heb ervoor betaald, dus het is van mij. Maar juridisch werkt dat niet automatisch zo. Betaling betekent meestal dat je betaalt voor de werkzaamheden, niet dat het auteursrecht automatisch wordt overgedragen.
Wanneer is dit problematisch?
Vaak ontstaan problemen als je een logo, website of andere creatieve uiting wil aanpassen of door een andere partij wilt laten doorontwikkelen. Ook kunnen problemen ontstaan als je het logo als merk wil registreren, derden gebruiksrechten wil verschaffen of je bedrijf of de intellectuele eigendomsrechten wil verkopen.
Dat zie je vooral bij logo’s en huisstijlen. Een logo is vaak een belangrijk onderdeel van je brand. Je wil het kunnen aanpassen, laten doorontwikkelen en zonder problemen blijven gebruiken. Als het auteursrecht niet goed is geregeld, ben je daarin mogelijk minder vrij dan je denkt.
Wat is dan verstandig: auteursrecht overdragen of gebruiksrechten (licentie) afspreken?
Dat hangt af van je wensen. Wil je als bedrijf vrij kunnen beschikken over een logo, website of ontwerp? Dan is het vaak verstandig om het auteursrecht goed te laten overdragen. Daarmee leg je vast dat de rechten van de maker naar jou overgaan.
Soms wordt geen overdracht afgesproken, maar een licentie. Dan blijft het auteursrecht bij de maker, maar krijg jij toestemming om het werk te gebruiken. Dat kan een goede oplossing zijn, maar alleen als die afspraken duidelijk zijn. Mag je het ontwerp aanpassen? Mag je het binnen een groep van vennootschappen gebruiken? Mag je derden het recht geven om het te gebruiken? Als dat niet goed is vastgelegd, ontstaat daar later al snel discussie over.
Waarom is dit ook belangrijk bij een logo of beeldmerk?
Bij logo’s gaat het vaak mis, omdat bedrijven ervan uitgaan dat alles goed geregeld is zodra het logo in gebruik is of als beeldmerk wordt geregistreerd. Maar een merkregistratie en auteursrecht zijn twee verschillende zaken. Een logo kan dus wel als merk zijn vastgelegd, terwijl het auteursrecht op het logo nog steeds bij de ontwerper of het bureau ligt. De ontwerper kan dan bezwaar maken tegen jouw merkregistratie.
Juist daarom is het verstandig om niet alleen naar de branding of merkregistratie te kijken, maar ook naar de auteursrechtelijke afspraken daaronder.
Geldt dit alleen voor logo’s?
Hetzelfde speelt bij websites, brochures, illustraties, teksten en andere creatieve opdrachten. Ook daar geldt dat je als opdrachtgever niet automatisch alle rechten daarop hebt.
Vooral bij auteursrecht op een website wordt vaak ten onrechte gedacht dat betaling genoeg is. Dat betekent echter nog niet dat je alles automatisch vrij kunt aanpassen of door een andere partij kunt laten overnemen. Zonder goede afspraken kan de maker nog steeds rechten hebben die jouw bewegingsvrijheid beperken.
Voorkom dat je later vastloopt
Wie een logo, website of andere creatieve uiting laat ontwikkelen, wil daar later ook vrij over kunnen beschikken. Toch gaat het in de praktijk regelmatig mis, omdat over het auteursrecht vooraf niets of te weinig is vastgelegd. Dan ontstaan problemen op het moment dat je wil doorgroeien, restylen, herpositioneren of met een andere partij afspraken wil maken over het ontwerp.
Door op tijd goede afspraken te maken over overdracht of gebruiksrechten, voorkom je dat je later onnodig afhankelijk bent van een ontwerper, bureau of ontwikkelaar. Wil je weten of dat in jouw situatie goed is geregeld? Ik kijk graag met je mee. Je kunt daar altijd contact over opnemen.
Veel gestelde vragen over het
auteursrecht bij opdrachten
Heeft een opdrachtgever automatisch het auteursrecht op werk dat in opdracht is gemaakt?
Nee. In de meeste gevallen ligt het auteursrecht bij de maker van het werk, ook als jij de opdracht hebt gegeven en betaald.
Wie heeft het auteursrecht op een logo: het bedrijf (opdrachtgever) of de ontwerper?
Meestal de ontwerper of het bureau dat het logo heeft gemaakt. Alleen als het auteursrecht goed is overgedragen, komt dat recht bij het bedrijf dat de opdracht heeft gegeven te liggen.
Kan een bureau mij verbieden mijn eigen logo verder te laten ontwikkelen?
Dat kan in sommige gevallen wel. Bijvoorbeeld als het auteursrecht niet is overgedragen en je geen duidelijke afspraken hebt gemaakt over bewerking of doorontwikkeling.
Heeft auteursrecht invloed op een beeldmerkregistratie?
Ja. Een beeldmerkregistratie en auteursrecht zijn verschillende rechten. Een logo kan als merk zijn geregistreerd, terwijl het auteursrecht nog steeds bij de ontwerper ligt. De ontwerper kan dan zelfs bezwaar maken tegen jouw merkregistratie.
