Auteursrecht

Het auteursrecht beschermt jouw werk (creatie) tegen het gebruik door anderen. Als schrijver van een boek, maker van een schilderij of programmeur van een computerprogramma biedt de auteurswet bescherming van jouw werk.

Auteursrecht ontstaat gelijktijdig met het maken van het werk. Je hoeft je werk dus niet te registreren om auteursrecht te krijgen. Registratie helpt wel om te kunnen bewijzen wanneer je het auteursrecht hebt verkregen.

Als maker van een werk heb je een aantal rechten:

Het recht om jouw werk beschikbaar te stellen aan het publiek, het openbaar maken:
Het recht om jouw werk te verveelvoudigen (te kopiëren). Iedere maker heeft het recht om identieke kopieën te maken van het werk;
Het recht dat jouw naam als maker van het werk wordt vermeld;
Het recht om wijzigingen tegen te gaan;
Het recht om verminkingen tegen te gaan.

Heb je vragen over auteursrecht of over het gebruik van een werk? Onze auteursrecht advocaten adviseren over auteursrechten, plagiaat, licenties, overdracht van rechten en treden op bij auteursrechtinbreuk.

De maker heeft auteursrecht, de vervaardiger niet

Volgens de wet is de maker van een werk iets anders dan de vervaardiger. Het maken van het werk is de creatieve bezigheid. De maker heeft dus het auteursrecht. Dat is iets anders dan het feitelijk vormgeven van een tastbaar exemplaar van het werk, het vervaardigen. De vervaardiger is een hulppersoon die het idee van de maker uitvoert.

Soms zijn maker en vervaardiger één en dezelfde persoon. Denk aan bijvoorbeeld een schilder of een beeldhouwer.

Vaak is er wel een verschil tussen beiden. De drukker van een boek is doorgaans niet de auteur en de aannemer die een gebouw bouwt, is meestal niet de architect. Wanneer een werk tot stand is gebracht naar het ontwerp van een ander en ook onder diens leiding en toezicht is gemaakt, dan is deze auteursrechthebbende.

Kortom: in het auteursrecht gaat het om degene die verantwoordelijk is voor de creatieve en geestelijke arbeid achter het werk, niet om degene die het werk heeft vervaardigd.

Een werknemer heeft vaak zelf geen auteursrecht

Stel: een illustrator is in dienst van een uitgever. Op verzoek van deze uitgever maakt de illustrator een aantal afbeeldingen voor in een boek. Heeft de illustrator nu het auteursrecht op de illustraties? In eerste instantie niet. Wanneer een werk in dienstverband wordt gemaakt ligt het auteursrecht bij de werkgever, tenzij hierover andere afspraken zijn gemaakt.

Het maken van illustraties moet wel onder de vaste werkzaamheden vallen. Wanneer een piloot in haar vrije tijd de uniformen van stewardessen heeft ontworpen, dan komt het auteursrecht aan haar toe en niet aan de werkgever. Zij is immers in dienst als piloot en niet als ontwerper.

wie heeft auteursecht?

auteurswerk bij samenwerking

Wat als je samen een werk maakt? Wie heeft dan het auteursrecht? Heb je samen het auteursrecht op het hele werk? Of heb je slechts het auteursrecht op het deel dat je zelf gemaakt hebt? Dat hangt er van af.

Afzonderlijk auteursrecht

Soms is er sprake van afzonderlijke werken. Er is sprake van een afzonderlijk werk wanneer de werken ook op zichzelf beoordeeld kunnen worden.

De schrijver en de illustrator van een boek;
De componist en de tekstdichter van een lied;
De programmeur van een computerprogramma en de samensteller van een database met behulp van dat programma

Samen auteursrecht hebben

Er kan ook sprake zijn van een gemeenschappelijk werk.

Twee wetenschappers hebben samen geschreven aan de tekst van hun onderzoek (co-auteurschap);
Twee programmeurs schrijven samen aan een computerprogramma;
Meerdere erfgenamen erven een auteursrecht;
Het auteursrecht wordt aan meerdere personen overgedragen.

Tot slot bestaat er auteursrecht op verzamelwerken zoals bloemlezingen, encyclopedieën, dagbladen of sommige films. De verzamelaar heeft dan het auteursrecht op de verzameling, maar niet op de afzonderlijke onderdelen.

Let op: een opdrachtgever heeft vaak geen auteursrecht

Veel opdrachtgevers denken: ik heb betaald voor de opdracht, dus ik heb ook het auteursrecht. In de meeste gevallen is dat niet het geval. Dat kan soms tot vervelende situaties leiden.

Een voorbeeld: een groot bedrijf laat een logo ontwikkelen door een reclamebureau. Een paar jaar later volgt een overname van een ander bedrijf met een eigen logo. Aan een ander bureau wordt nu gevraagd om van de twee logo’s een nieuw logo te maken.

Het eerdere reclamebureau hoort hiervan en is het er niet mee eens. Omdat dit bureau het auteursrecht heeft, kan het gebruik van het nieuwe logo worden verboden.

wat klanten over ons zeggen

Het was met Matthy van Paridon en Harjo Bakker erg prettig en snel schakelen. Mede dankzij hun deskundigheid, strategische adviezen en terughoudend optreden, hebben we het geschil met een heel bevredigend resultaat kunnen oplossen. Lees meer

Henk Braat

Olympus Nederland

Inbreuk op auteursrecht

Wanneer iemand zonder toestemming jouw werk kopieert, bewerkt en openbaar maakt, dan is er sprake van inbreuk op jouw auteursrecht. Ook wel plagiaat genoemd. Openbaar maken kan bijvoorbeeld verspreiding via internet, via een tijdschrift of op TV zijn.

Sommatiebrief inbreuk auteursrecht

Wat nu? Je kunt een sommatiebrief (laten) sturen aan de pleger van de inbreuk, waarin deze wordt opgedragen om de inbreuk te staken en de openbaargemaakte werken te verwijderen (ook wel een cease and desist letter). De pleger kan tevens aansprakelijk gesteld worden voor de geleden schade.

Volgt hierop geen reactie? Dan kun je ervoor kiezen om een rechtszaak over de inbreuk op het auteursrecht te beginnen. Je verzoekt in dat geval de rechter om de dader (onder meer) te veroordelen tot het verwijderen van de openbaargemaakte werken, tot rectificatie en tot het betalen van een schadevergoeding.

DOWNLOAD WHITEPAPER OVER INBREUK OP JOUW IE-RECHTEN

Wij hebben alle relevante informatie over inbreuk op IE-rechten voor jou samengevat in een handig whitepaper. Zo weet je na het lezen ervan welke soorten IE-rechten er zijn, wat jouw rechten zijn en hoe je snel en doeltreffend kunt optreden tegen inbreuk.

Meer informatie

Overeenkomsten over auteursrecht

Auteursrechten spelen vaak een belangrijke rol wanneer een werk wordt gebruikt of commercieel wordt geëxploiteerd. Denk bijvoorbeeld aan het publiceren van teksten of foto’s, het gebruik van software of het ontwikkelen van een ontwerp of logo. In zulke situaties is het belangrijk om duidelijke afspraken te maken over wie het auteursrecht heeft en op welke manier het werk gebruikt mag worden.

In de praktijk ontstaan regelmatig discussies wanneer hierover niets of onvoldoende is vastgelegd. Onze advocaten adviseren daarom over het opstellen en beoordelen van overeenkomsten op het gebied van auteursrecht. Denk bijvoorbeeld aan licentieovereenkomsten (toestemming om een werk te gebruiken), de overdracht van auteursrechten, exploitatieovereenkomsten en softwarelicenties. Ook helpen wij bij afspraken tussen makers en opdrachtgevers over het gebruik van foto’s, teksten, ontwerpen of software.

Wij ondersteunen bij het opstellen, beoordelen en onderhandelen van deze overeenkomsten, zodat vooraf duidelijk is wie welke rechten heeft en hoe een werk mag worden gebruikt. Daarmee kunnen veel conflicten over auteursrechten worden voorkomen.

meer weten over auteursrecht? neem contact op

Twijfel je wie het auteursrecht heeft? Wordt jouw werk zonder toestemming gebruikt? Of wil je afspraken maken over het gebruik van jouw creatie, bijvoorbeeld via een licentie of overdracht van auteursrechten? Onze advocaten adviseren over auteursrecht, stellen overeenkomsten op en treden op bij inbreuk. Neem gerust contact met ons op.

Neem vrijblijvend contact op

onze auteursrecht advocaten
staan voor je klaar!

Ernst van Knobelsdorff

Advocaat

Theunis Meijer

Advocaat

VEEL GESTELDE VRAGEN OVER AUTEURSRECHT

Wanneer heb ik auteursrecht op mijn werk?

Auteursrecht ontstaat automatisch op het moment dat je een werk maakt dat oorspronkelijk is en een eigen, creatief karakter heeft, waarin jouw persoonlijke keuzes tot uiting komen, zoals een tekst, foto, ontwerp of software. Registratie is niet verplicht.

Mag iemand mijn tekst of foto zomaar gebruiken?

Nee. In principe mag een werk alleen worden gebruikt met toestemming van de maker of auteursrechthebbende, tenzij er een wettelijke uitzondering geldt, zoals het citaatrecht.

Kan ik mijn auteursrecht overdragen aan iemand anders?

Ja. Auteursrechten kunnen worden overgedragen via een schriftelijke overeenkomst. De nieuwe rechthebbende mag het werk dan gebruiken en exploiteren.

Wat is het verschil tussen een licentie en overdracht van auteursrecht?

Bij een licentie geef je toestemming om een werk te gebruiken, terwijl je zelf rechthebbende blijft. Bij overdracht gaat het auteursrecht volledig over op een andere partij.

Wat kan ik doen als iemand mijn werk zonder toestemming gebruikt?

In dat geval kan sprake zijn van auteursrechtinbreuk. Je kunt de gebruiker sommeren om het gebruik te stoppen en eventueel een schadevergoeding eisen.

Heeft een opdrachtgever automatisch het auteursrecht op een werk?

Nee. In de meeste gevallen blijft het auteursrecht bij de maker, tenzij het auteursrecht schriftelijk is overgedragen of het werk in dienstverband is gemaakt.

Hoe lang blijft auteursrecht geldig?

Auteursrecht geldt tot 70 jaar na het overlijden van de maker. Daarna valt het werk in het publieke domein en mag het in principe vrij worden gebruikt.

Heb ik auteursrecht op een logo dat ik heb laten ontwerpen?

Niet automatisch. In de meeste gevallen blijft het auteursrecht bij de ontwerper of het reclamebureau dat het logo heeft gemaakt. Wil je zelf volledig over het logo kunnen beschikken, dan moet het auteursrecht schriftelijk aan jou worden overgedragen.

Wie heeft het auteursrecht op een website die voor mij is gebouwd?

Dat hangt af van de gemaakte afspraken. Vaak hebben verschillende partijen auteursrechten op onderdelen van een website, zoals de teksten, foto’s, het ontwerp of de software. Het is daarom verstandig om hierover duidelijke afspraken vast te leggen in een overeenkomst.

Wie heeft het auteursrecht op software die in opdracht is ontwikkeld?

In principe ligt het auteursrecht bij de programmeur of softwareontwikkelaar die de software heeft gemaakt. Een opdrachtgever krijgt meestal alleen een gebruiksrecht (licentie), tenzij het auteursrecht schriftelijk wordt overgedragen.