Afzien van pensioenverevening bij scheiding? Voorkom schenkbelasting
Veel mensen denken dat zij bij een scheiding vrij zijn om af te spreken wat zij willen. Dat klopt maar deels. Je mag samen afspraken maken, bijvoorbeeld over je pensioen na scheiding, maar de fiscus kijkt mee. Vooral als de ene ex-partner financieel voordeel krijgt en de andere ex-partner daar niets voor terugkrijgt.
Dat speelt bijvoorbeeld bij afzien van pensioenverevening bij scheiding. Als jij afstand doet van jouw recht op een deel van het pensioen van je ex-partner zonder daarvoor een gelijkwaardige compensatie te krijgen, houdt je ex-partner meer pensioen over. De Belastingdienst kan die waardeverschuiving zien als een schenking bij scheiding, met mogelijk schenkbelasting tot gevolg. Het fiscale risico zit dus niet in het maken van afwijkende afspraken op zichzelf, maar in het feit dat de ene ex-partner wordt bevoordeeld en de andere daarvoor niets terugkrijgt.
Wat betekent pensioenverevening bij scheiding?
Bij een scheiding wordt het ouderdomspensioen dat tijdens het huwelijk of geregistreerd partnerschap is opgebouwd in beginsel verdeeld. Dit heet pensioenverevening. Kort gezegd: beide ex-partners hebben recht op een deel van het tijdens het huwelijk opgebouwde pensioen van de ander.
Dit volgt uit de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding. Meestal gaat het om de helft van het ouderdomspensioen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd.
Wil je meer weten over de basisregels, de mogelijkheden van pensioenverevening en de wetgeving rondom pensioenverdeling? Lees dan het artikel over De mogelijkheden van pensioenverevening bij scheiding of ontbinding geregistreerd partnerschap.
Kun je andere afspraken maken over pensioenverevening?
Je kunt bij een scheiding afspreken dat het pensioen niet volgens de standaardregeling wordt verdeeld. Zo kun je kiezen voor een andere verdeling, conversie of verrekening met ander vermogen, zoals de overwaarde van de woning. Leg zulke afspraken wel duidelijk vast in de huwelijkse voorwaarden, partnerschapsvoorwaarden of het scheidingsconvenant.
Wanneer ziet de Belastingdienst afzien van pensioenverevening als schenking bij scheiding?
Van een schenking bij scheiding kan sprake zijn als drie elementen samenkomen:
- de ene ex-partner geeft een waardevol recht op;
- de andere ex-partner krijgt daardoor financieel voordeel;
- dit gebeurt bewust.
Dat laatste wordt ook wel bevoordelingsbedoeling genoemd. In gewone taal betekent dit dat je weet dat de ander voordeel krijgt en dat je dat ook zo afspreekt.
Bij pensioenverevening is dat risico duidelijk. Als jij recht hebt op een deel van het pensioen van je ex-partner en je ziet daarvan af, houdt je ex-partner meer pensioen over. Jij mist een waarde. Je ex-partner wordt daardoor bevoordeeld.
De Belastingdienst kijkt daarbij niet alleen naar de tekst in het convenant. De fiscus kijkt vooral naar het economische effect van de afspraken. Wie krijgt wat? Wie doet waarvan afstand? En is daarvoor een redelijke compensatie afgesproken?
Hoe voorkom je schenkbelasting bij pensioen na scheiding?
Je voorkomt schenkbelasting vooral door het pensioen niet los te zien van de rest van de verdeling. Pensioen, woning, spaargeld, beleggingen en schulden moeten samen worden bekeken.
Belangrijk is dat duidelijk wordt vastgelegd welke waarde wordt opgegeven en welke compensatie daartegenover staat. Alleen opschrijven dat jullie “afzien van pensioenverevening” is meestal te mager als daar een aanzienlijke waarde mee gemoeid is.
Denk bijvoorbeeld aan compensatie via:
- de overwaarde van de woning;
- spaargeld;
- beleggingen;
- een andere verdeling van schulden;
- andere vermogensbestanddelen.
Waarom geeft dit juist onderhandelingsruimte?
Veel mensen ervaren pensioen als iets abstracts. De woning, de bankrekening en de alimentatie voelen vaak concreter. Toch kan pensioen bij een scheiding financieel een grote rol spelen.
Als je weet dat afzien van pensioenverevening zonder compensatie kan leiden tot schenkbelasting, ontstaat er juist ruimte om betere afspraken te maken. Je kunt dan bijvoorbeeld bespreken of het pensioen wordt verrekend met de woning, spaargeld of ander vermogen.
Dat helpt om de verdeling eerlijker én fiscaal slimmer te maken.
Wat moet je vastleggen in het scheidingsconvenant?
Goede vastlegging is essentieel. Voor advocaten en mediators is dit een belangrijk aandachtspunt. Het gaat niet alleen om de juridische afspraak tussen ex-partners, maar ook om de fiscale uitleg daarvan.
Wil je het risico op schenkbelasting beperken, leg dan duidelijk vast:
- welke pensioenrechten er zijn;
- wat de waarde van die pensioenrechten is;
- wie afstand doet van welk recht;
- welke compensatie daartegenover staat;
- hoe die compensatie is berekend;
- dat de pensioenafspraak onderdeel is van de totale vermogensverdeling.
Laat je pensioenafspraken fiscaal en juridisch controleren
Ga je scheiden en overweeg je afzien van pensioenverevening? Laat dan vooraf beoordelen wat dit betekent voor jouw financiële en fiscale positie. Zeker als één van jullie afstand doet van pensioenrechten, is het verstandig om te controleren of compensatie nodig is.
Onze familierechtadvocaten helpen je om pensioenverevening bij scheiding goed te beoordelen en duidelijke afspraken vast te leggen. Neem gerust vrijblijvend contact met ons op als je wilt weten wat in jouw situatie verstandig is.
Veel gestelde vragen over het
afzien van pensioenverevening
Geldt het schenkingsrisico ook als pensioenverevening al in huwelijkse voorwaarden is uitgesloten?
Dat hangt af van de inhoud en het moment van de afspraken. Als pensioenverevening al vóór het huwelijk of ruim vóór de scheiding is uitgesloten, ligt dat anders dan wanneer één partner pas bij de scheiding afstand doet van een bestaand recht. Laat dit altijd beoordelen, omdat de fiscale gevolgen per situatie kunnen verschillen.
Moet de Belastingdienst altijd vooraf akkoord geven op afspraken over pensioenverevening?
Nee, meestal hoeft dat niet. Wel is het verstandig om afspraken zo duidelijk mogelijk vast te leggen en fiscaal te laten beoordelen als één van jullie afziet van een waardevol pensioenrecht. Zo verklein je de kans op discussie achteraf.
Wie betaalt de schenkbelasting als afzien van pensioenverevening als schenking wordt gezien?
In principe betaalt degene die de schenking ontvangt de schenkbelasting. Bij afzien van pensioenverevening is dat meestal de ex-partner die het volledige pensioen behoudt. In de praktijk kunnen jullie daar onderling afspraken over maken, maar dat neemt het fiscale risico niet vanzelf weg.
Hoe bepaal je de waarde van het pensioenrecht waarvan iemand afziet?
De waarde van een pensioenrecht is niet hetzelfde als het bedrag dat later maandelijks wordt uitgekeerd. Er moet worden gekeken naar de contante waarde van het recht. Daarvoor is vaak een berekening nodig van een pensioenadviseur, actuaris of financieel specialist.
Kan schenkbelasting ook spelen als we allebei afzien van elkaars pensioen?
Dat kan, maar het risico is kleiner als de pensioenrechten ongeveer gelijkwaardig zijn. Zijn de pensioenrechten ongelijk, dan kan er alsnog een waardeverschuiving ontstaan. Ook dan is het verstandig om de waarde van beide pensioenrechten inzichtelijk te maken.
Is compensatie via alimentatie ook voldoende om schenkbelasting te voorkomen?
Dat hangt af van de afspraken en de onderbouwing. Alimentatie heeft een ander karakter dan vermogensverdeling. Wil je pensioenrechten fiscaal veilig verrekenen, dan is het meestal duidelijker om de compensatie expliciet op te nemen in de verdeling van vermogen, zoals woningwaarde of spaargeld.
Wanneer moet je dit regelen: vóór of tijdens de scheiding?
Regel dit vóórdat het scheidingsconvenant definitief wordt ondertekend. Achteraf repareren is vaak lastiger, zeker als de verdeling al is uitgevoerd. Hoe eerder de pensioenrechten en fiscale gevolgen worden meegenomen, hoe beter je de afspraken kunt onderbouwen.
