Helder over huwelijksvermogensrecht | Afl. 1 | Wat is privé en wat is van jullie samen?
Als je besluit te scheiden, komt er ontzettend veel op je af. Een van de belangrijkste vragen is: wat gebeurt er met ons vermogen? Wie heeft recht op wat en hoe verloopt het verdelen van bezittingen nu precies? Het antwoord op die vraag hangt volledig af van de datum waarop je bent getrouwd en de regels van het huwelijksvermogensrecht die op dat moment golden. Sinds de wetswijziging in 2018 is er namelijk veel veranderd.
Wat houdt het nieuwe huwelijksvermogensrecht in?
Het nieuwe huwelijksvermogensrecht houdt in dat je sinds 1 januari 2018 niet meer automatisch in algehele gemeenschap van goederen trouwt, maar in een beperkte gemeenschap van goederen. Hierdoor ontstaan er wettelijk gezien drie verschillende vermogens in plaats van één.
Als je na 1 januari 2018 bent getrouwd zonder het maken van huwelijkse voorwaarden, val je automatisch onder deze nieuwe regeling. De wet maakt vanaf dat moment een strikt onderscheid tussen drie vermogens:
- jouw privévermogen,
- het privévermogen van je partner, en
- jullie gezamenlijke vermogen.
Dit heeft grote gevolgen voor de afwikkeling als je onverhoopt uit elkaar gaat.
Welk vermogen is privé en
wat deel je samen?
Bij een huwelijk onder het nieuwe stelsel is de basisregel heel overzichtelijk: alles wat je vóór de trouwdatum al bezat, blijft van jou alleen. Ook schulden die je al had voordat je elkaar het jawoord gaf, verhuizen niet naar de gezamenlijke pot.
In de beperkte gemeenschap van goederen valt alleen het vermogen dat jullie vanaf de huwelijksdatum samen opbouwen. Daarnaast worden bezittingen en schulden die je vóór het huwelijk al aantoonbaar samen had, wél onderdeel van de gemeenschap. Als je gaat scheiden, verdeel je alleen dit gezamenlijke vermogen via een gelijke verdeling.
Erfenissen en schenkingen vormen een belangrijk hoofdstuk binnen het nieuwe huwelijksvermogensrecht. Vroeger moest een erflater of schenker specifiek een uitsluitingsclausule opnemen om het geld buiten de partner te houden. Onder de nieuwe wetgeving is dat verleden tijd: erfenissen en schenkingen blijven automatisch privé, ongeacht wanneer je ze ontvangt. Wil je juist wél dat je partner meedeelt? Dan is daar tegenwoordig een bewuste insluitingsclausule voor nodig.
Hoe zat het ook alweer met het oude recht?
Ben je vóór 1 januari 2018 getrouwd en heb je geen huwelijkse voorwaarden getekend? Dan is de kans groot dat op jouw situatie de algehele gemeenschap van goederen van toepassing is. Onder dit oude systeem smolten vrijwel alle bezittingen, schulden, schenkingen en erfenissen van beide partners samen tot één groot gemeenschappelijk vermogen. Bij een echtscheiding wordt deze totale koek in principe recht door het midden gedeeld. Omdat we nog decennia te maken hebben met huwelijken van vóór 2018, blijven beide systemen naast elkaar bestaan.
Waarom een goede administratie onmisbaar is
Het nieuwe systeem met drie aparte vermogens klinkt logisch, maar zorgt in de praktijk regelmatig voor pittige discussies en nieuwe vragen. Want wat gebeurt er als je geen sluitende administratie hebt bijgehouden? De wet trekt dan een duidelijke grens: als bij een scheiding niet kan worden bewezen van wie een bepaalde bezitting is, wordt het goed geacht van jullie samen te zijn. Het valt dan dus gewoon in de verdeling.
Hoewel de overheid de formele 'staat van aanbrengsten' bij de notaris heeft afgeschaft omdat deze vaak veroudert, adviseren wij met klem om wél een duidelijk overzicht te maken. Leg bij het trouwen vast wat van wie is en documenteer schenkingen en erfenissen nauwkeurig om bewijsproblemen in de toekomst te voorkomen.
Pas op met scheve verhoudingen bij gezamenlijk bezit
Een opvallende adder onder het gras is het gezamenlijk bezit van vóór het huwelijk. Hebben jullie bijvoorbeeld samen een woning gekocht waarin jij voor 70% hebt gefinancierd en je partner voor 30%? Zodra je trouwt zonder huwelijkse voorwaarden, wordt deze woning automatisch onderdeel van de beperkte gemeenschap. Het gevolg is dat de wet de waarde bij een scheiding alsnog over beide partners verdeelt. Degene die het meeste geld inbracht, wordt hierdoor financieel benadeeld.
Het ontstaan van vergoedingsrechten
Wanneer je privégeld, zoals een erfenis, gebruikt om een gezamenlijk doel te financieren, ontstaan er zogeheten vergoedingsrechten. Denk aan het aflossen van de gezamenlijke hypotheek met jouw persoonlijke vermogen. Bij een scheiding heb je het recht om dat geïnvesteerde bedrag terug te eisen uit de gemeenschap. Omdat dit juridisch complex kan zijn, besteden we in een latere video uit deze reeks specifiek aandacht aan deze vergoedingen en aan de gevolgen voor ondernemers.
Samen de juiste balans vinden
Als echtscheidingsadvocaat zie ik dagelijks hoe complex de financiële afwikkeling van een relatie kan zijn. Het huwelijksvermogensrecht bepaalt de spelregels, maar een vakkundige vertrouwenspersoon helpt je om binnen die regels te zoeken naar praktische, menselijke oplossingen. Of je nu vooraf zaken goed wilt dichttimmeren of midden in een scheiding zit: helderheid geeft rust.
Neem gerust contact op met mij of een van de andere echtscheidingsadvocaten van RWV Advocaten voor een persoonlijk advies over jouw situatie.
