MENU

Wat is proportionaliteit?
16-01-2017

Het proportionaliteitsbeginsel is een van de belangrijkste beginselen van het aanbestedingsrecht. Het beginsel van proportionaliteit houdt in dat de keuzes van de aanbesteder in een redelijke verhouding tot de aard en de omvang van de opdracht dienen te staan. Het dient te voorkomen dat de markt onnodig ingeperkt wordt door gestelde eisen die niet voorzien in het te bereiken doel.

Het proportionaliteitsbeginsel is onder meer van belang bij de keuze van de wijze waarop een opdracht onder de Europese drempels in de markt wordt gezet en speelt zowel bij de Europese als nationale aanbestedingen een essentiële rol. De aanbesteder dient in principe voor de openbare of niet-openbare procedure te kiezen, dit zal echter niet altijd proportioneel zijn.

Van disproportionaliteit is sprake als er een ingewikkelde opdracht wordt uitbesteed ter waarde van €100.000,- en een openbare procedure gehanteerd wordt. Bij deze openbare procedure zullen veel ondernemingen een offerte indienen, bij het opstellen van dergelijke offertes worden hoge kosten gemaakt, terwijl slechts één onderneming de opdracht toegewezen krijgt. Het hanteren van de openbare procedure kost ook veel geld en tijd voor de aanbesteder, in zo’n situatie is het dus wel proportioneel om voor een andere procedure te kiezen.

Daarnaast speelt het proportionaliteitsbeginsel ook een belangrijke rol bij het opstellen van de aanbestedingsdocumenten. De voorwaarden van deze documenten (waaronder de geschiktheidseisen, technische specificaties en de gunningscriteria) dienen in een redelijke verhouding te staan tot de aard en de omvang van de opdracht. Tussen het gevolg van het stellen van een bepaalde eis en de voordelen die het stellen van deze eis oplevert, moet een afweging gemaakt worden. Als er zware eisen worden gesteld, zal een groot gedeelte van de markt niet mee kunnen dingen naar de opdracht. Het stellen van zware eisen zal dan ook veelal disproportioneel zijn.

Als deze eisen daadwerkelijk nodig zijn om het doel van de aanbesteder te bereiken, worden zij wel proportioneel geacht. Zo is het mogelijk dat een opdracht zeer complex is en dat er veel risico’s verbonden zijn aan de uitvoering van de opdracht.

Ook bij de keuze voor een andere optie dient proportionaliteit in acht te worden genomen. Hieronder vallen onder meer:

  1. Het uitsluiten van een inschrijver waarop een uitsluitingsgrond van toepassing is;
  2. Extra eisen die aan combinaties gesteld worden;
  3. De lengte van de Alcatel-termijn;
  4. Klachtenafhandeling.

De Gids Proportionaliteit 

De wetgever heeft concrete handvatten gegeven voor de uitwerking van het proportionaliteitsbeginsel. In art. 1:10 lid 3 Aanbestedingswet wordt verwezen naar een Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB). De Gids Proportionaliteit wordt hierin genoemd als dé uitwerking van het proportionaliteitsbeginsel. 

© 2021 RWV