MENU

Welke doelstellingen kan een aanbesteder nastreven bij een aanbesteding?
16-01-2017

Het hoofddoel van een aanbesteder is het creëren van zoveel mogelijk maatschappelijke waarde. Dit bereikt hij in principe door een opdracht met de beste prijs/kwaliteitverhouding in te kopen. Bij een aanbesteding kan de aanbesteder ook andere doelstellingen nastreven. Zo kan hij milieuvriendelijk en sociaal bewust aanbesteden. Ook kan hij innovatie stimuleren. Ten slotte kan een aanbesteder bij het inrichten van de aanbesteding rekening houden met het MKB.

Milieubewust aanbesteden

Een aanbesteder kan op verschillende manieren duurzaamheid bevorderen.

Dit kan hij doen door milieueisen op te nemen in de technische specificaties. Inschrijvingen die niet aan deze eisen voldoen, worden niet in aanmerking genomen. Zo hebben de ministeries van Sociale Zekerheid en Werkgelegenheid en Volksgezondheid, Welzijn en Sport  bij een aanbesteding voor de levering van weggooikoffiebekers als eis opgenomen dat de aangeboden koffiebekers biobased moeten zijn.

Een aanbesteder kan ook bijzondere voorwaarden aan de uitvoering verbinden. De inschrijvers moeten akkoord gaan met deze voorwaarden. De winnende inschrijver dient er zorg voor te dragen dat hij tijdens de uitvoering van de opdracht voldoet aan de milieuvoorwaarden. Een inschrijver die niet conform de milieuvoorwaarden handelt, levert een wanprestatie.

Daarnaast kan duurzaamheid een rol spelen als een gunningscriterium.  Een inschrijver die een milieuvriendelijker aanbod doet, ontvangt meer punten. Een aanbesteder kan ook een keurmerk eisen waarmee wordt aangetoond dat een inschrijver aan bepaalde milieuvereisten voldoet. Een voorwaarde voor het hanteren van milieueisen is dat de technische specificatie, de bijzondere voorwaarde of het gunningscriterium voldoende verband houdt met de opdracht. Een milieueis mag niet zien op de volledige bedrijfsvoering van een inschrijver, maar slechts op (de totstandkoming van) het voorwerp van de inschrijving.

Een aanbesteder kan ook milieuvriendelijk(er) aanbesteden door innovatie te stimuleren. Inschrijvers krijgen dan de mogelijkheid om met innovatieve milieuvriendelijke oplossingen te komen.

Sociaal aanbesteden

Bij een aanbesteding kunnen ook sociale oogpunten meegenomen worden. Op verschillende wijzen kan “sociaal worden aanbesteed”.

Uitvoeringsvoorwaarde

De bijzondere voorwaarden van de opdracht bieden de mogelijkheid om sociale voorwaarden aan de uitvoering van de opdracht te stellen. Denk bijvoorbeeld aan het leveren van producten die niet tot stand zijn gekomen middels kinderarbeid of slavenarbeid. Bij deze voorwaarden kunnen eisen worden gesteld aan de gehele keten, dus ook aan de toeleverancier van een inschrijver.

Daarnaast kan een aanbesteder social return on investment (SROI) voorwaarden stellen aan een opdracht. SROI stimuleert dat de arbeidsparticipatie van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt wordt vergroot. De Rijksoverheid stelt al jaren een SROI voorwaarde aan de meeste aanbestedingen die zij uitschrijft. Met deze voorwaarde eist zij dat minstens 5% van de overheidsopdracht uitgevoerd wordt door mensen met een achterstand tot de arbeidsmarkt.

Gunningscriterium

Sociale overwegingen kunnen ook een rol spelen bij het opstellen van de gunningscriteria. Een aanbesteder kan bijvoorbeeld extra punten toekennen aan een inschrijver die inschrijft met Fairtrade producten. Een inschrijver die niet voldoet aan een sociaal gunningscriterium wordt niet uitgesloten, maar ondervindt wel een puntennadeel als hij dit niet doet.

Gunningcriteria zijn ook een uiterst geschikt middel om SROI te bevorderen. Door inschrijvers met een hoger SROI percentage meer punten toe te kennen, worden inschrijvers gestimuleerd om een groter gedeelte van de opdracht door mensen met een achterstand tot de arbeidsmarkt te laten uitvoeren.

MKB

In de Aanbestedingswet zijn verschillende middelen opgenomen waarmee aanbesteders mkb’ers een grotere kans kunnen bieden om deel te nemen aan aanbestedingsprocedures. Uit onderzoek blijkt echter dat de deelname van het MKB aan aanbestedingsprocedures nog vrij beperkt is. De toegankelijkheid van aanbestedingsprocedures voor het MKB kan op meerdere manieren worden bevorderd. Hieronder zijn verschillende mogelijkheden opgenomen om de toegang van het MKB tot aanbestedingsprocedures te verbeteren:

  • Verlaag administratieve kosten. Op die manier kan het MKB makkelijker deelnemen aan een aanbestedingsprocedure. Dit kan onder meer door de aanbestedingsstukken online beschikbaar te stellen en door de gehele aanbestedingsprocedure online te laten plaatsvinden.
  • Hanteer hanteren een niet-openbare procedure. Bij een niet-openbare procedure hoeft een inschrijver slechts een eigen verklaring in te dienen. De kosten die daarmee gemoeid zijn, zijn beperkt. Het opstellen van een potentieel dure  inschrijving geschiedt pas nadat een gegadigde is geselecteerd. Op dat moment zullen er meestal maximaal vijf inschrijvers over zijn. De kans dat een inschrijver de inschrijving gegund krijgt is dan aanzienlijk groter dan bij een openbare procedure.
  • Voeg opdrachten niet onnodig samen of biedt ondernemingen de mogelijkheid om in te schrijven op één of meer percelen. Het MKB zal vaak niet in staat zijn om zeer grote opdrachten uit te voeren. Dat zal met name het geval zijn indien voor een opdracht verschillende competenties benodigd zijn. Door opdrachten kleiner te maken of op te delen in percelen, wordt het voor het MKB gemakkelijker om een opdracht uit te voeren.
  • Stel geen extra eisen aan ondernemingen die gezamenlijk inschrijven. Het stellen van extra eisen kan mogelijk de toegang van het MKB tot een aanbestedingsprocedure inperken. Stel daarom geen extra eisen aan combinaties als dat niet strikt noodzakelijk is.
  • Maak de gehanteerde geschiktheidseisen niet te zwaar. Zo zal het MKB niet in staat zijn te voldoen aan zware omzeteisen. Een aanbesteder dient daarom slechts geschiktheidseisen te stellen die strikt noodzakelijk zijn om (economische) risico’s weg te nemen en om te garanderen dat de gegunde partij over de capaciteiten beschikt om het werk adequaat uit te voeren.

Innovatie

Een aanbesteder kan ook innovatie stimuleren. Hierbij zijn verschillende situaties te onderscheiden.

  1. In de eerste situatie voorziet de markt niet in de behoefte van een aanbesteder. Is een aanpassing van een gemakkelijk beschikbare oplossing nodig, dan kan de aanbesteder de concurrentiegerichte dialoog of de mededingingsprocedure met onderhandeling hanteren. Daarnaast kan een aanbesteder ook de procedure van het innovatiepartnerschap toepassen. Daarmee kan hij een innovatief product of werk of een innovatieve dienst die niet reeds op de markt beschikbaar is, inkopen. Deze laatste procedure biedt zeer veel ruimte voor interactie tussen de aanbesteder en de inschrijver. De aanbesteder kan gezamenlijk met een of meer ondernemingen tot een innovatieve oplossing proberen te komen.

  2. Daarnaast kan een aanbesteder ook innovatie stimuleren zonder nadrukkelijk op zoek te zijn naar een innovatief product. Een aanbesteder kan inschrijvers op verschillende wijzen de mogelijkheid bieden om met een innovatieve oplossing te komen. Dit kan onder meer door de technische specificaties niet technisch, maar functioneel te beschrijven. Bij een technische beschrijving ligt vast hoe een bepaald doel moet worden bereikt, terwijl een inschrijver bij een functionele beschrijving de ruimte heeft om zelf te bepalen hoe hij een bepaald doel bereikt.

  3. Ten slotte kan een aanbesteder inschrijvers de mogelijkheid  bieden om met een variant in te schrijven. Daarmee worden de inschrijvers een mogelijkheid geboden om met een innovatieve oplossing te komen. Een aanbesteder kan daarbij eisen dat een inschrijver naast een variant ook een reguliere inschrijving indient.
© 2021 RWV