Particuliere borgstelling: voorkom schijnzekerheid
Verstrek je een lening aan een onderneming? Dan vraag je vaak om zekerheid. Bijvoorbeeld via een persoonlijke borgstelling van een directeur-grootaandeelhouder, aandeelhouder, partner of andere betrokkene. Bij een particuliere borg gelden strenge regels. Is de borgtocht niet goed vastgelegd, dan blijkt je zekerheid op het spannendste moment misschien niets waard.
Borgstelling particulieren vraagt extra aandacht
Een borgstelling door particulieren is alleen waardevol als de afspraken juridisch kloppen. Staat de schuld nog niet vast, dan moet de borgtocht een duidelijk maximumbedrag bevatten. Ontbreekt dat, dan loop je het risico dat je de particuliere borg niet of niet volledig aanspreekt.
In de praktijk speelt dit vaak bij overbruggingsfinanciering, rekening-courantverhoudingen, achtergestelde leningen of geldleningen binnen een groep van vennootschappen. Zolang er betaald wordt, merk je weinig van een fout in de borgtocht.
Dat verandert zodra de hoofdschuldenaar niet betaalt. Dan wil je niet ontdekken dat de borgstelling te vaag is, een handtekening mist of het financiële risico voor de borg onvoldoende duidelijk is vastgelegd.
Wat is een particuliere borg?
Een borgtocht betekent dat iemand zich tegenover jou verbindt om de schuld van een ander te betalen. Die ander heet de hoofdschuldenaar. Betaalt de hoofdschuldenaar niet, dan spreek je de borg aan.
Een particuliere borg is een natuurlijk persoon die zich niet borg stelt vanuit zijn beroep of bedrijf. De wet geeft zo’n borg extra bescherming. De gedachte daarachter is logisch: iemand die privé tekent, moet begrijpen welk financieel risico hij neemt.
Bij ondernemers en directeur-grootaandeelhouders ligt dit soms ingewikkelder. Een DGA die privé meetekent voor een schuld van zijn bv is niet automatisch een particuliere borg, maar ook niet altijd zonder meer een zakelijke borg. Dat hangt af van de situatie en van het doel van de borgstelling.
Zet het bedrag scherp op papier
De grootste valkuil is een borgtocht zonder duidelijk bedrag. Vooral als de schuld nog kan oplopen of op het moment van ondertekenen nog niet precies vaststaat.
De wet bepaalt dat een particuliere borgtocht in dat geval alleen geldig is voor zover een maximumbedrag in geld is afgesproken. Dat betekent concreet: laat de borg niet tekenen voor “alles wat de hoofdschuldenaar verschuldigd is” zonder duidelijke bovengrens. Neem een concreet maximumbedrag op. Dan weet de borg waar hij aan toe is en weet jij welke zekerheid je hebt.
Leer van de Hoge Raad
Een uitspraak van de Hoge Raad van 20 maart 2020 laat zien hoe belangrijk dit is. In die uitspraak had een man, om faillissement te voorkomen, ingestemd met het afgeven van een persoonlijke borgtocht ter hoogte van EUR 38.062,35. Toen de wederpartij op een gegeven moment een beroep deed op de borgtocht, voerde de man aan dat (i) het een particuliere borgtocht betreft, (ii) zijn echtgenote niet had meegetekend en (iii) zijn echtgenote de particuliere borgtocht reeds heeft vernietigd.
De rechtbank oordeelde dat het om een particuliere borgtocht ging en dat de echtgenote hiervoor toestemming had moeten geven. Echter, het beroep op vernietiging van de borgtocht is volgens de rechtbank onaanvaardbaar omdat onaannemelijk is dat zij niet van de borgstelling zou hebben geweten en dat de man volledig op eigen houtje heeft gehandeld. Het Hof oordeelde dat het een zakelijke borgstelling betrof waar geen toestemming van de echtgenote voor was vereist.
De Hoge Raad oordeelde genuanceerder en ging hier niet in mee. De Hoge Raad ging met name in op de vraag of de borgtocht was afgegeven in het licht van de normale uitoefening van het bedrijf, of niet. De Hoge Raad oordeelde ontkennend en verwees de zaak terug naar het Hof. Het was een particuliere borgtocht.
De les is praktisch: voorkom discussie. Zorg dat je scherp bent op de vraag wat voor soort borgtocht het betreft. Leg het bedrag helder vast en zorg dat de borg het risico begrijpt. Bij twijfel kun je de borg vragen om de echtgeno(o)t(e) mee te laten tekenen.
Laat de partner mee tekenen
Voor een borgstelling is vaak toestemming van de partner nodig. Ontbreekt die toestemming, dan kan de partner de borgtocht later vernietigen.
Vernietigen betekent dat de overeenkomst achteraf wordt behandeld alsof die nooit heeft bestaan. Je zekerheid verdwijnt dan alsnog. Dat is pijnlijk, zeker als de hoofdschuldenaar inmiddels niet meer betaalt.
Vraag daarom niet alleen om de handtekening van de borg. Controleer ook of de echtgenoot of geregistreerd partner moet mee tekenen en leg die toestemming goed vast.
Check dit vóór ondertekening
Wil je een particuliere borg laten tekenen? Controleer dan vooraf in ieder geval deze punten.
Deze controle lijkt misschien eenvoudig. Toch ontstaan juist hier vaak discussies. Eén ontbrekend bedrag of één ontbrekende handtekening maakt het verschil tussen echte zekerheid en schijnzekerheid.
- Staat duidelijk wie de hoofdschuldenaar is?
- Staat duidelijk voor welke schuld de borg tekent?
- Staat de schuld al vast op het moment van tekenen?
- Is de schuld nog onzeker? Neem dan een maximumbedrag op.
- Begrijpt de borg welk financieel risico hij neemt?
- Heeft de echtgenoot of geregistreerd partner meegetekend als dat nodig is?
- Sluit de borgtocht aan op de leningsovereenkomst?
- Is de borgtocht schriftelijk en duidelijk vastgelegd?
Voorkom discussie achteraf
Een borgtocht stel je niet op voor de goede tijden. Je stelt die op voor het moment waarop betaling uitblijft.
Juist dan heb je behoefte aan duidelijkheid. Wie betaalt? Tot welk bedrag? Op basis van welke afspraak? En is de borgstelling geldig?
We kijken bij dit soort overeenkomsten niet alleen naar de juridische tekst. We kijken ook naar de commerciële werkelijkheid erachter. Welke zekerheid heb je nodig? Welke risico’s accepteer je? En hoe leg je dat zo vast dat de afspraak later standhoudt?
Laat je borgtocht controleren
Een particuliere borgstelling vraagt om zorgvuldigheid. Zeker als er grote financiële belangen spelen of als de borgstelling onderdeel is van een lening, herstructurering of zakelijke samenwerking.
Laat de borgtocht daarom controleren vóórdat je tekent of geld verstrekt. Dan weet je of het bedrag, de formulering en de handtekeningen kloppen.
Neem contact op met mij of een van de andere ondernemingsrechtadvocaten voor advies over jouw borgtochtovereenkomst of particuliere borgstelling.
Veel gestelde vragen over
particuliere borgstelling
Kan een particuliere borg zich later bedenken?
Een particuliere borg kan niet zomaar onder een ondertekende borgtocht uit. Wel kan discussie ontstaan als de borgstelling niet goed is vastgelegd, het risico onvoldoende duidelijk was of de partner toestemming had moeten geven maar niet heeft meegetekend.
Maakt het uit of de lening later wordt verhoogd?
Ja, dat kan uitmaken. Wordt de schuld later hoger dan waar de borg rekening mee hoefde te houden? Dan is het belangrijk dat de borgtocht duidelijk maakt tot welk bedrag de borg aansprakelijk is.
Geldt de borgstelling ook voor rente en kosten?
Dat hangt af van de tekst van de borgtochtovereenkomst. Neem daarom duidelijk op of de borg alleen voor de hoofdsom tekent, of ook voor rente, incassokosten en andere kosten.
Kun je meerdere particuliere borgen laten tekenen?
Ja, dat kan. Leg dan per borg vast voor welk bedrag die persoon instaat en of de borgen ieder voor het geheel of alleen voor een eigen deel aansprakelijk zijn.
Wat als de borg zegt dat hij het risico niet begreep?
Dan ontstaat discussie over de geldigheid en uitleg van de borgtocht. Juist daarom is het belangrijk dat het bedrag, de schuld en de gevolgen van ondertekening helder in de overeenkomst staan.
Wat is het verschil tussen borgtocht en hoofdelijke aansprakelijkheid?
Bij borgtocht staat iemand in voor de schuld van een ander. Bij hoofdelijke aansprakelijkheid is iemand zelf naast de ander schuldenaar. Dat verschil heeft gevolgen voor de positie en bescherming van degene die tekent.
Past een standaardmodel voor borgtocht?
Gebruik een standaardmodel alleen met grote voorzichtigheid. Bij particuliere borgstelling zijn de concrete schuld, het maximumbedrag, de partnerhandtekening en de zakelijke context bepalend. Een model mist vaak precies die nuances.
