De intentieovereenkomst (LOI) bij bedrijfsovername: afspraken vóór de deal
Sta je op het punt een bedrijf te kopen of te verkopen? Zodra de gesprekken concreet worden, volgt vaak een LOI. Met zo’n Letter of Intent, ook wel intentieovereenkomst, Termsheet en Memorandum of Understanding genaamd, leg je vast waar koper en verkoper staan, welke afspraken al gelden en wat er gebeurt als de overname toch niet doorgaat.
Voor verkopers draait het om bescherming van vertrouwelijke informatie en grip op het proces. Voor kopers gaat het om duidelijkheid, exclusiviteit en ruimte voor een boekenonderzoek. Een goede LOI brengt die belangen bij elkaar, zonder dat je meteen een definitieve koopovereenkomst sluit.
Waarom een LOI belangrijk is
Een LOI legt de belangrijkste basisafspraken vast tijdens de onderhandelingen over een bedrijfsovername. Dat geeft koper en verkoper houvast voordat de koopovereenkomst wordt getekend. Je spreekt bijvoorbeeld af hoe partijen verder onderhandelen, welke afspraken nu al gelden en hoeveel ruimte er blijft voor onderzoek, financiering en verdere onderhandeling.
Bij een bedrijfsovername zit je vaak in een tussenfase. Je bent serieus met elkaar in gesprek, maar de koop is nog niet definitief. De koper onderzoekt het bedrijf. De verkoper deelt informatie en maakt tijd vrij voor het traject. Beide partijen maken kosten voor adviseurs, waarderingen, due diligence en het opstellen van documenten.
Een LOI voorkomt niet dat de deal alsnog afketst. Dat is ook niet het doel. Het doel is dat beide partijen vooraf weten wat de spelregels zijn als zij verder praten. Zo voorkom je misverstanden, maak je verwachtingen concreet en verklein je de kans op discussie achteraf.
Welke belangen spelen een rol?
Voor de verkoper staat veel op het spel. Je deelt informatie over omzet, winst, contracten, personeel, bedrijfsvoering, strategie en soms zelfs over marges, klanten en leveranciers. Dat doe je meestal met een partij die nog geen gecommitteerde koper is. Soms is die partij zelfs actief in dezelfde markt. Daarom wil je grip houden op het proces en duidelijk afspreken wat er met informatie, exclusiviteit en kosten gebeurt.
Voor de koper speelt een ander belang. Je investeert tijd en geld in onderzoek, advies en onderhandelingen. Je wilt weten of je voldoende ruimte krijgt om het bedrijf goed te beoordelen. Ook wil je voorkomen dat de verkoper ondertussen met andere geïnteresseerden verder praat, terwijl jij kosten maakt.
Een LOI helpt om deze belangen in balans te brengen. De verkoper beschermt zijn onderneming en onderhandelingspositie. De koper krijgt duidelijkheid over het proces en de ruimte om de overname serieus te onderzoeken.
Wat regel je in een LOI?
Een LOI is maatwerk. De inhoud hangt af van de deal, de fase van de onderhandelingen en de belangen van koper en verkoper. Toch komen bepaalde afspraken vaak terug zoals de beoogde transactiestructuur, de voorlopige waardering en afspraken over geheimhouding, exclusiviteit, kosten, planning, duur en beëindiging.
Transactiestructuur en waardering
Voorafgaand aan de LOI bereiken koper en verkoper vaak al voorlopige overeenstemming over onderdelen van de deal. Denk aan de beoogde koopprijs, de structuur van de transactie, voorwaarden voor financiering of afspraken over personeel.
Juist rond de LOI onderhandel je vaak over de financiële contouren van de overname. Denk aan de koopprijs, de vergoeding over de periode tot closing, de manier waarop de koper de koopprijs financiert en de financiële voorwaarden als de verkoper blijft deelnemen in de onderneming of in de koper.
Door deze punten in de LOI op te nemen, probeer je te voorkomen dat bepaalde onderhandelingen later opnieuw beginnen. De LOI werkt dan als geheugensteun voor wat al is besproken én als vertrekpunt voor de koopovereenkomst. Let wel goed op de formulering. Als afspraken te definitief worden opgeschreven, ontstaat sneller discussie over de vraag of ze bindend zijn.
Geheimhouding sluit aan op de NDA
Bij een bedrijfsovername hoort geheimhouding meestal al vóór de LOI geregeld te zijn. De verkoper deelt vaak vertrouwelijke informatie voordat partijen concreet onderhandelen over de voorwaarden van de deal. Denk aan financiële cijfers, klantgegevens, contracten, personeelsinformatie en commerciële plannen. Daarom sluiten partijen vaak eerst een aparte geheimhoudingsovereenkomst.
In de LOI hoef je de afspraken omtrent vertrouwelijkheid niet opnieuw volledig uit te schrijven. Wat je vaak wél doet, is controleren of de NDA nog past bij de volgende fase. Gaat de koper due diligence doen? Krijgen adviseurs, financiers of andere betrokkenen toegang tot informatie? Worden er nieuwe categorieën informatie gedeeld? Dan kan de LOI de NDA bevestigen, verlengen of aanvullen.
Exclusiviteit
Exclusiviteit betekent dat de verkoper gedurende een bepaalde periode niet met andere geïnteresseerde kopers onderhandelt. Voor de koper geeft dat rust om tijd en geld te investeren in onderzoek. Voor de verkoper is exclusiviteit juist een beperking, omdat andere verkoopkansen tijdelijk stilliggen.
Het begrenzen van de exclusiviteit vormt soms een discussiepunt, maar is (zeker als verkoper) van belang. Spreek dan ook goed af hoe lang de periode duurt, wat de koper binnen die periode moet doen en wanneer de verkoper weer vrij is om met anderen te praten. Zo voorkom je dat exclusiviteit het verkoopproces onnodig vertraagt.
Kosten van het traject
In de onderhandelingsfase maken beide partijen kosten. Denk aan accountants, fiscalisten, juristen, waarderingsdeskundigen en due diligence-onderzoek. In de LOI spreek je af wie welke kosten draagt.
Vaak betaalt iedere partij de eigen adviseurs. Soms spreken partijen af dat één partij kosten vergoedt als zij zonder goede reden stopt of procesafspraken schendt. De afweging is dan: hoeveel zekerheid wil je vooraf en hoeveel ruimte wil je houden om te stoppen als het onderzoek tegenvalt?
Planning
Een duidelijke planning voorkomt dat het traject blijft hangen. In de LOI kun je opnemen wanneer de koper toegang krijgt tot informatie (de dataroom), wanneer due diligence plaatsvindt, op welk moment partijen terugkoppelen en wanneer een conceptkoopovereenkomst wordt verwacht. Zo weten beide partijen welke stappen wanneer worden gezet.
Voor de verkoper is planning belangrijk om grip te houden op het proces en de duur van de exclusiviteit. Voor de koper geeft een planning houvast om onderzoek, financiering en advies goed te organiseren. Maak de planning daarom concreet, maar houd ruimte om deze aan te passen als het onderzoek of de onderhandelingen daar aanleiding toe geven.
Duur en beëindiging
Een LOI hoort niet eindeloos door te lopen. Koper en verkoper hebben belang bij een duidelijke periode waarbinnen onderzoek, overleg en besluitvorming plaatsvinden. Voor de koper moet er genoeg tijd zijn voor onderzoek. Voor de verkoper moet de periode kort genoeg blijven om andere kansen niet onnodig te verliezen. Vaak wordt de duur van de LOI direct of indirect gekoppeld aan de exclusiviteitsperiode en kan deze termijn eventueel gezamenlijk worden verlengd.
Leg ook vast onder welke voorwaarden partijen mogen stoppen met het traject. Bijvoorbeeld als de koper geen financiering krijgt, uit due diligence grote risico’s blijken, partijen geen overeenstemming bereiken over de koopovereenkomst of de exclusiviteitsperiode afloopt. Spreek daarbij af of stoppen zonder vergoeding mag, of dat onder bepaalde omstandigheden kosten of een boete verschuldigd zijn.
Is een LOI bindend?
Een LOI is vaak bedoeld om voorlopige afspraken vast te leggen, maar is niet automatisch vrijblijvend. Vaak bestaat een LOI uit twee lagen een bindende en een niet-bindende (verkennende) laag.
Afspraken over de uiteindelijke koop zijn vaak verkennend. De koopprijs, garanties, financiering en overige voorwaarden zijn in deze fase doorgaans afhankelijk van due diligence en verdere onderhandeling. Die afspraken formuleer je meestal als uitgangspunt of intentie, tenzij partijen bewust al verder willen gaan.
Procesafspraken zijn meestal bedoeld om bindend te zijn. Denk aan exclusiviteit, kostenverdeling, boetes, toepasselijk recht en afspraken over beëindiging. Deze afspraken beschermen de onderhandelingsfase zelf: ze moeten gelden terwijl partijen nog onderhandelen.
Naar Nederlands recht telt vooral de inhoud van het document en niet de titel erboven. Ook als je “Letter of Intent”, “LOI” of “intentieovereenkomst” boven een kort document zet, kunnen bepaalde afspraken juridisch bindend zijn. Schrijf daarom duidelijk op welke afspraken bindend zijn en welke niet. Zo voorkom je dat een voorlopige afspraak later als definitieve verplichting wordt uitgelegd.
Praktische tips voor koper en verkoper
Koper en verkoper hebben ieder hun eigen belang bij een LOI. De verkoper wil grip houden op het proces en voorkomen dat hij te vroeg vastzit. De koper wil duidelijkheid én enige mate van commitment vanuit de verkoper voordat hij tijd en geld investeert in onderzoek.
Als verkoper wil je grip houden
Als verkoper deel je gevoelige informatie, maar wil je voorkomen dat je te vroeg vastzit. Een LOI helpt je om grip te houden op het proces én op de informatie die je deelt.
Let daarom vooral op deze punten:
- Beperk exclusiviteit in tijd en voorwaarden.
- Regel sterke geheimhouding, in sommige gevallen zelfs met een boete.
- Schrijf op dat er nog geen definitieve verkoop is.
- Leg vast wanneer je de onderhandelingen mag beëindigen.
- Gebruik exclusiviteit als onderhandelingspunt voor afspraken die voor jou belangrijk zijn.
Een koper die absolute exclusiviteit vraagt, vraagt veel van jou. Daar mag iets tegenover staan. Denk aan een strakke planning, duidelijke informatieverzoeken, een kostenafspraak of een concreet moment waarop de koper kleur bekent.
Als koper wil je duidelijkheid
Als koper wil je voldoende zekerheid en enige mate van commitment vanuit een verkoper voordat je investeert in onderzoek en advies. Je wilt weten dat je serieus aan tafel zit en dat de verkoper niet tegelijk met meerdere partijen dezelfde informatie deelt.
Let daarom vooral op deze punten:
- Vraag exclusiviteit voor een duidelijke periode.
- Zorg dat je toegang krijgt tot de informatie die je nodig hebt.
- Leg vast welke onderwerpen nog onderzocht moeten worden.
- Leg ook vast wanneer je de onderhandelingen mag beëindigen.
- Voorkom dat voorlopige uitgangspunten te snel als definitieve koopafspraak worden gezien.
Een LOI helpt je om gestructureerd naar de koopovereenkomst toe te werken. Je legt vast wat al duidelijk is en wat nog openstaat. Zo houd je ruimte voor due diligence, financiering en verdere onderhandeling.
Onderhandelingen afbreken
Koper en verkoper mogen onderhandelingen niet altijd zomaar zonder gevolgen afbreken. Toch ontstaat aansprakelijkheid meestal pas als een partij in een zeer laat stadium stopt, terwijl de andere partij er redelijkerwijs op mocht vertrouwen dat de deal rond zou komen. Zelfs dan blijft de schadevergoeding vaak beperkt tot daadwerkelijk gemaakte kosten. Vergoeding van bijvoorbeeld misgelopen winsten komt zelden voor.
Juist daarom is een LOI nuttig. Je hoeft dan niet volledig te leunen op algemene regels uit de rechtspraak. Je maakt zelf afspraken over kosten, beëindiging, boetes en de gevolgen als de deal niet doorgaat.
Juridisch advies voorkomt gedoe
Een LOI lijkt soms eenvoudig. Eén paar pagina’s met afspraken, een paar handtekeningen en door. Toch is het vaak hét document waarin koper en verkoper onderhandelen over de financiële en structurele voorwaarden van de deal. Denk aan de voorlopige koopprijs, de transactiestructuur, financiering, closing, doorrolafspraken en de voorwaarden waaronder partijen verder onderhandelen.
Juist daarom luistert de formulering nauw. Een te harde formulering maakt een voorlopige afspraak misschien bindend. Een te vage tekst biedt juist geen bescherming als het spannend wordt. Goede juridische begeleiding helpt om commerciële afspraken scherp vast te leggen, zonder dat je onbedoeld te veel weggeeft of te vroeg vastzit.
Wij begeleiden ondernemers bij de koop en verkoop van bedrijven. We denken mee over de commerciële kant én zorgen dat de juridische afspraken kloppen. Praktisch, duidelijk en gericht op een deal die werkt.
Advies over jouw LOI
Sta je op het punt om een bedrijf te kopen of jouw bedrijf te verkopen? Of ligt er al een Letter of Intent op tafel? Laat de LOI beoordelen voordat je tekent.
Neem contact op met mij of een van de andere ondernemingsrechtadvocaten voor advies over jouw situatie. Dan weet je waar je aan toe bent en voorkom je dat een voorlopige afspraak later een probleem wordt.
Veel gestelde vragen over de
LOI bij bedrijfsovername
Wat is een LOI?
Een LOI is een Letter of Intent, in het Nederlands ook wel intentieovereenkomst. Bij een bedrijfsovername leggen koper en verkoper daarin voorlopige afspraken vast over het verdere proces, zoals exclusiviteit, kosten, planning en beëindiging. Sommige afspraken zijn bindend, andere blijven juist voorlopig.
Wat is het verschil tussen een LOI en een NDA?
Een NDA regelt geheimhouding, meestal vóórdat vertrouwelijke informatie wordt gedeeld. Een LOI komt vaak (iets) later in het traject en legt procesafspraken vast, zoals exclusiviteit, kosten, planning en beëindiging.
Wanneer teken je een LOI bij een bedrijfsovername?
Meestal teken je een LOI zodra de gesprekken concreet worden, maar voordat de definitieve koopovereenkomst wordt opgesteld. Vaak is dat vlak voor de start van due diligence en/of nadat de hoofdlijnen van de deal zijn besproken.
Moet je altijd een LOI gebruiken?
Nee, niet altijd. Bij eenvoudige of minder risicovolle transacties slaan partijen deze stap soms over. Een LOI is vooral nuttig als partijen al kosten maken, vertrouwelijke informatie delen of exclusief met elkaar onderhandelen.
Wie stelt de LOI meestal op?
Dat verschilt per traject. Vaak komt de koper met een eerste concept, omdat hij exclusiviteit of ruimte voor onderzoek wil. Soms stelt de verkoper de LOI op om grip te houden op het proces en voorwaarden te stellen.
Kan van een LOI worden afgeweken?
Ja. De niet-bindende afspraken zoals over de waardering en de structuur zijn weliswaar richtlijnen, maar deze staan niet vast. Bovendien kunnen partijen altijd – mits ze het met elkaar eens zijn – van een LOI afwijken. Dat gebeurt bijvoorbeeld als due diligence langer duurt, meer informatie wordt gedeeld of de exclusiviteit wordt verlengd.
Wat gebeurt er na het tekenen van de LOI?
Na het tekenen van de LOI volgt vaak het due diligence, de verdere onderhandeling en het opstellen van de koopovereenkomst. De LOI vormt daarbij de basis voor het verdere proces, maar is meestal nog niet de definitieve deal.
