Wet Vifo en overnames: weinig verboden, wel serieus dealrisico
Een overname of investering vraagt al genoeg aandacht. Zeker als jouw onderneming werkt met gevoelige technologie, belangrijke data of digitale infrastructuur waar klanten, overheid of vitale sectoren op vertrouwen. Dan speelt al snel de vraag of de Wet Vifo een melding bij het Bureau Toetsing Investeringen, het BTI, verplicht maakt. Die vraag wordt de komende jaren alleen maar relevanter, nu de overheid het toepassingsbereik van de Wet Vifo wil uitbreiden. De meeste gemelde deals worden niet verboden, maar zo’n melding kan je dealproces wel raken: van planning en koopovereenkomst tot informatievoorziening en zekerheid richting closing.
Waarom dit nu speelt
De overheid kijkt scherper naar transacties die raken aan nationale veiligheid en digitale autonomie. Dat zie je bijvoorbeeld aan het recente verbod op de overname van Solvinity door Kyndryl. Die zaak viel onder de Wet ongewenste zeggenschap telecommunicatie, maar de boodschap is breder: strategische deals liggen sneller onder een vergrootglas.
Daar komt bij dat het kabinet de Wet Vifo per 1 januari 2027 wil uitbreiden. Het gaat om zes technologiegebieden: deels biotechnologie, kunstmatige intelligentie, geavanceerde materialen, nanotechnologie, sensor- en navigatietechnologie en nucleaire technologie voor medisch gebruik. Daarmee komen meer kennisintensieve ondernemingen binnen het bereik van de investeringstoets.
Voor (grotere) ondernemingen betekent dit dat je niet alleen kijkt naar prijs, financiering en mededinging. Je wilt ook weten of jouw transactie nu of straks onder een investeringstoets valt.
Die toets speelt niet alleen bij kopers uit landen die politiek gevoelig liggen. Ook een koper uit een bevriend land krijgt vragen als de target belangrijk is voor Nederlandse infrastructuur, technologie, data of strategische kennis.
Waarom raakt een BTI-melding je dealproces?
Een BTI-melding is nodig als een investering, fusie of overname binnen de reikwijdte van de Wet Vifo valt. De basis daarvan hebben we eerder uitgelegd in een artikel van 10 oktober 2023 over wanneer je een investering moet melden onder de Wet Vifo.
In dit artikel draait het vooral om de vervolgvraag: wat gebeurt er met je transactie als zo’n melding inderdaad nodig is? Dan gaat het al snel om timing, informatie en afspraken tussen koper en verkoper. Wie bereidt de melding voor? Welke gegevens zijn nodig? Wat spreek je af als het BTI aanvullende vragen stelt? En wat betekent dat voor de periode tussen signing en closing?
Ook dealstructuur telt mee
Juist bij die vragen speelt de structuur van de deal een grote rol. Een melding komt namelijk niet alleen in beeld bij de klassieke verkoop van aandelen. Ook andere transacties vragen aandacht als een partij invloed krijgt op een onderneming die onder de regels valt.
Denk aan een minderheidsinvestering, converteerbare lening, pandrecht, interne herstructurering of afspraak over stemrechten. Op papier lijkt zo’n transactie soms beperkt. In de praktijk kan de invloed toch groot genoeg zijn om de meldplicht te moeten beoordelen.
Bij private equity kijkt het BTI niet alleen naar de koper op papier. Ook de fondsstructuur, managing partner, limited partners en uiteindelijke kapitaalverschaffers kunnen relevant zijn als zij invloed hebben of krijgen.
Hoe vaak grijpt het BTI in?
Het BTI verbiedt transacties zelden. In 2023 werd geen enkele afgeronde transactie verboden en leidde één zaak tot maatregelen. Ook uit latere openbare cijfers blijkt dat formeel ingrijpen uitzonderlijk blijft.
Toch is dat geen reden om achterover te leunen. Een BTI-traject heeft ook impact als de deal uiteindelijk doorgaat.
Denk aan extra vragen, vertraging, aanvullende voorwaarden of discussie over zeggenschap. Soms passen partijen de transactie aan voordat het tot een hard besluit komt. Dat zie je niet altijd terug in de cijfers, maar je merkt het wel in de planning.
Wat betekent dit voor signing en closing?
Een BTI-melding raakt direct aan je dealplanning. De transactie ligt vaak stil totdat duidelijk is of deze door mag gaan. Dat beïnvloedt de periode tussen signing en closing.
Voor kopers betekent dit onzekerheid over financiering, integratie en strategische plannen. Voor verkopers betekent het onzekerheid over opbrengst, exit en communicatie richting management, medewerkers of andere aandeelhouders.
Ook reputatie speelt mee. Als een transactie politiek of maatschappelijk gevoelig wordt, draait het niet meer alleen om juridische toetsing. Dan gaat het ook over vertrouwen, publieke belangen en de vraag hoe jouw onderneming zich positioneert.
Breng de meldplicht vroeg in beeld
Een BTI-melding hoeft geen probleem te zijn, zolang je er op tijd rekening mee houdt. De meeste vertraging ontstaat als partijen pas laat ontdekken dat een investeringstoets nodig is.
Daarom loont het om de meldplicht al tijdens de due diligence of bij het opstellen van de letter of intent te beoordelen. Dan is er nog ruimte om afspraken te maken over timing, informatie en verantwoordelijkheden.
In de koopovereenkomst kun je vervolgens vastleggen wie de melding voorbereidt, welke informatie partijen aanleveren en wat er gebeurt als het BTI aanvullende vragen stelt of voorwaarden verbindt aan de transactie.
Deze vragen geven richting
Bij een overname, investering of herstructurering geven drie vragen snel richting. Ze vervangen geen juridische beoordeling, maar helpen wel om vroeg te zien of de Wet Vifo aandacht vraagt.
1. Raakt de onderneming aan gevoelige activiteiten?
De juridische omschrijving van de onderneming vertelt niet altijd het hele verhaal. In de praktijk gaat het vooral om wat de onderneming feitelijk doet.
Welke technologie gebruikt of ontwikkelt zij? Voor welke klanten werkt zij? Heeft zij toegang tot belangrijke data, digitale infrastructuur of contracten die strategisch gevoelig zijn? Dat soort vragen helpt om beter in te schatten of een melding bij het BTI aan de orde is.
Vanaf 2027 wordt die vraag waarschijnlijk breder. Ondernemingen die werken met bijvoorbeeld AI, bepaalde biotechnologie, geavanceerde materialen, nanotechnologie, sensor- en navigatietechnologie of nucleaire technologie voor medisch gebruik doen er goed aan om dit mee te nemen in de eerste beoordeling van een transactie.
2. Welke invloed krijgt de koper?
Bij zeggenschap denk je al snel aan een meerderheidsbelang. Toch kan invloed ook op andere manieren ontstaan.
Bijvoorbeeld via stemrechten, benoemingsrechten, vetorechten, financieringsafspraken of toegang tot informatie. Ook bij een minderheidsbelang kan daarom reden zijn om de meldplicht goed te bekijken.
3. Ligt de deal gevoelig?
Sommige transacties zijn juridisch overzichtelijk, maar raken toch aan bredere belangen. Denk aan digitale infrastructuur, overheidsdiensten, gevoelige data of technologie die ook militair gebruikt kan worden.
In zulke situaties speelt niet alleen de juridische structuur een rol. Ook de maatschappelijke en strategische context weegt mee. Juist daarom is het verstandig om die gevoeligheid vroeg in beeld te hebben.
Houd rekening met extra tijd
Ook als het risico op een verbod klein lijkt, kost een beoordeling tijd. Dat hoeft de deal niet te blokkeren, maar het vraagt wel om een realistische planning.
Onderzoeken duren vaak enkele weken tot enkele maanden. Soms wordt de behandeltermijn verlengd, bijvoorbeeld omdat extra informatie nodig is of omdat de transactie complexer blijkt dan gedacht.
Een strak transactieschema blijft mogelijk, maar het helpt om ruimte in te bouwen voor vragen, aanvullende stukken en overleg. Zo voorkom je dat de druk vlak voor closing onnodig oploopt.
Voorkom verrassingen bij closing
De Wet Vifo is geen reden om elke deal met argwaan te bekijken. De meeste gemelde transacties komen door de toets. Maar grotere ondernemingen en investeerders doen er verstandig aan om de meldplicht serieus te nemen.
Dat geldt vooral als jouw onderneming actief is in een sector waar nationale veiligheid, digitale weerbaarheid of technologische onafhankelijkheid een rol speelt. Dan wil je vooraf weten waar je aan toe bent.
Twijfel je of jouw overname, investering of herstructurering gemeld moet worden bij het BTI? Neem contact op met mij of een van de andere ondernemingsrecht advocaten. We kijken praktisch mee naar de meldplicht, de planning en de afspraken die nodig zijn om jouw transactie goed voor te bereiden.
Veel gestelde vragen over
de Wet Vifo en het BTI
Kun je een overname al tekenen voordat het BTI akkoord is?
Ja, dat kan vaak wel, maar closing vindt pas plaats nadat duidelijk is dat de transactie dóór mag gaan. In de koopovereenkomst neem je dan een opschortende voorwaarde op. Daarmee spreek je af dat de deal pas wordt afgerond als de benodigde goedkeuring of bevestiging er is.
Wie moet de melding bij het BTI doen?
De meldplicht ligt in de praktijk meestal bij de betrokken partijen samen. Koper en verkoper hebben elkaar nodig om de juiste informatie aan te leveren. Daarom is het verstandig om in de transactiedocumentatie af te spreken wie de melding voorbereidt en wie welke gegevens verstrekt.
Wat kost een BTI-melding aan tijd?
Dat verschilt per transactie. Een eenvoudige beoordeling gaat sneller dan een complexe deal met meerdere aandeelhouders, gevoelige technologie of buitenlandse financiering. Houd in de planning rekening met enkele weken tot enkele maanden, zeker als het BTI aanvullende vragen stelt.
Maakt het uit uit welk land de koper komt?
Ja, maar het land van de koper is niet het enige criterium. Ook een koper uit een bevriend land kan vragen oproepen als de target belangrijk is voor vitale processen, gevoelige technologie of data. De toets is risico-gebaseerd en kijkt naar het geheel van de transactie.
Wat gebeurt er als het BTI voorwaarden stelt?
Dan mag de transactie meestal alleen doorgaan als partijen zich aan die voorwaarden houden. Denk aan afspraken over toegang tot informatie, governance, continuïteit of bescherming van gevoelige technologie. Zulke voorwaarden kunnen invloed hebben op de waarde, structuur en uitvoering van de deal.
