MENU

Een vertaling eerst laten controleren voordat u die gebruikt…?
08-09-2016

Over de aansprakelijkheid van vertaalbureaus en het belang van algemene voorwaarden

Vertalen is een vak. Gaat daar iets bij mis, dan kan de schade groot zijn. Denk bijvoorbeeld eens aan de gevolgen van vertaalfouten in een (medische) gebruiksaanwijzing, een contract of … een boek. Als gevolg van vertaalfouten worden de boeken niet verkocht, moeten de boeken worden teruggenomen en ook moeten de boeken opnieuw vertaald en gedrukt worden. Schade: meer dan € 1 miljoen. Kunnen deze kosten worden verhaald op de vertaler althans het vertaalbureau?

Schade van meer dan € 1 miljoen, maar het vertaalbureau is dankzij haar algemene voorwaarden niet aansprakelijk

Zoals zo vaak, hangt aansprakelijkheid af van de omstandigheden van het geval. Eerder schreef ik over het feit dat er (bijna) geen jurisprudentie over de aansprakelijkheid van vertalers althans vertaalbureaus voor vertaalfouten. Recent sprak de Rechtbank Overijssel zich uit over de vraag of een vertaalbureau de schade van € 1,1 miljoen als gevolg van haar ‘matige’ vertalingen, op haar verhaald kon worden: nee, dat kon in dat geval niet. Het vertaalbureau kon zich namelijk succesvol beroepen op een reddingsclausule in haar algemene voorwaarden.

De vertaling in acht talen van een boek ter promotie van Nederland

Wat was er aan de hand? Beautiful Holland is vorig jaar opgericht met de bedoeling om een boek over Nederland te ontwikkelen en op de markt te brengen. Het boek, met veel grote kleurenfoto’s, was gericht op toeristen en buitenlandse zakenlieden en zou daarom worden gedrukt en uitgegeven in acht talen. Aldus benaderde Beautiful Holland een vertaalbureau ‘dat vertalingen van een hoog niveau garandeert’ met de opdracht om de boeken te vertalen.

Algemene voorwaarden: altijd expliciet overeenkomen

Bij het sluiten van de overeenkomst heeft het vertaalbureau haar algemene voorwaarden niet expliciet van toepassing verklaard. Hoewel de rechter nog opmerkt dat het gebruikte letterformaat van de verwijzing in de offertes naar de algemene voorwaarden nauwelijks nòg kleiner had gekund, oordeelde de rechter dat het vertaalbureau haar algemene voorwaarden daarmee toch (impliciet) van toepassing had verklaard: Beautiful Holland betreft immers een professionele contractspartij, dus zij diende daarop te letten.
In deze algemene voorwaarden had het vertaalbureau onder meer opgenomen dat zij bij een tekortkoming in haar werk gerechtigd zou zijn om het geleverde binnen redelijke tijd te verbeteren of te vervangen. Die bepaling zou haar later redden…

Vertalingen van bedenkelijk niveau: klachten tot aan China en Japan

Kort nadat Beautiful Holland de vertalingen ontving, heeft zij het vertaalbureau aangegeven dat zij ontevreden was over het niveau van de vertalingen – zonder deze klacht overigens verder te specificeren. Omstreeks die periode “draaide de PR-machine van Beautiful Holland op volle toeren”. Vervolgens is een groot deel van de boeken gedrukt.
Daarna heeft Beautiful Holland nog meerdere keren met het vertaalbureau gesproken, waarbij zij echter geen verbeterpunten heeft aangevoerd. Ondertussen werd het boek wel door Beautiful Holland op de markt gebracht…en volgden er klachten over vooral de Chinese, de Engelse en de Japanse versie. 
Beautiful Holland heeft deskundigen naar de vertalingen laten kijken en die waren kritisch over zowel de Engelse, de Italiaanse, de Spaanse, de Portugese, als de Chinese als de Japanse versie.
Gesteund door allerlei verklaringen van deskundigen heeft Beautiful Holland het vertaalbureau aansprakelijk gesteld voor de door haar geleden schade: boeken moesten worden teruggehaald en reeds gedrukte boeken moesten worden vernietigd en opnieuw vertaald.

Het oordeel van de rechter: het vertaalbureau maakt de door haar gegeven garantie niet waar, maar komt daar toch mee weg

Dankzij alle deskundigenverklaringen had Beautiful Holland weten te onderbouwen dat het vertaalbureau de door haar afgegeven garanties omtrent de kwaliteit niet had waargemaakt. Twee vragen liet de rechter daarbij onbeantwoord:

  1. Was het vertaalbureau wel in staat om te beantwoorden aan het niveau voor een boek dat als visitekaartje voor Nederland is bedoeld, waarin de teksten bij uitstek vlot moeten lopen en alles idiomatisch moet zijn, en de culturele begrippen voor buitenlanders helder moeten worden weergegeven?
  2. Had Beautiful Holland ook op dat criterium geselecteerd (of enkel op de laagste prijs)?

Waarschijnlijk was het vertaalbureau niet tot het benodigde niveau in staat en had Beautiful Holland kunnen aantonen dat zij ook op dit niveau had geselecteerd. Bovendien had het vertaalbureau haar tevredenheidsgarantie niet gewaarmerkt. Toch kwam zij daar mee weg.

Het vertaalbureau kreeg geen kans op herstel en is dus niet aansprakelijk

Op grond van de algemene voorwaarden had het vertaalbureau het recht om de vertalingen binnen redelijke tijd te verbeteren of te vervangen. Beautiful Holland klaagde over de kwaliteit, maar gaf het vertaalbureau niet de mogelijkheid tot herstel van haar fouten. Sterker: zij bleef boeken bijdrukken. 
Die kans had het vertaalbureau wel moeten krijgen, aldus de rechter. Alle schade blijft nu dus voor rekening van Beautiful Holland.

Rechtbank Overijssel 24 augustus 2016, ECLI:NL:RBOVE:2016:3327 (Beautiful Holland/Vertaalbureau Perfect)

Opvallend: moet een opdrachtgever een vertaling eerst laten controleren en dan pas gebruiken?

Het lijkt mij dat de schade die al was ontstaan vóórdat Beautiful Holland bemerkte dat de vertaling niet voldeed, voor rekening van het vertaalbureau zou moeten komen. Beautiful Holland beklaagde zich naar het vertaalbureau dus over de vertaling, maar bleef wel boeken laten drukken. Het verbaast mij niet dat die schade niet voor vergoeding in aanmerking kwam. Zelfs zonder de reddingsclausule in de algemene voorwaarden had de rechter wellicht geoordeeld dat het vertaalbureau meteen na ontdekking van de fouten de kans had moeten krijgen om fouten te herstellen. Zoals de rechter het formuleert, lijkt het echter alsof iedere opdrachtgever een vertaling eerst moet laten controleren en in geval van fouten het vertaalbureau een kans op herstel bieden. Dat zal toch niet de bedoeling zijn?

Tot slot nog enkele tips. Voor de opdrachtgever

Merkt u dat de vertaling niet goed is, meld dit dan zo snel en specifiek mogelijk bij de vertaler of het vertaalbureau en geef hem/haar de kans om de vertaling te verbeteren - doet u dat niet, dan komt de (oplopende) schade waarschijnlijk voor uw rekening. Is de kans op (grote) schade als gevolg van de gebrekkige vertaling aanwezig, gebruik de vertaling (zo mogelijk) niet meer totdat deze is verbeterd.

Tips voor de vertaler/het vertaalbureau

Maak gebruik van door een jurist of advocaat opgestelde algemene voorwaarden. Verklaar deze ook bij iedere overeenkomst expliciet van toepassing. Stel deze ter beschikking door een directe link op uw website, een .pdf-document en/of bedrukking van de achterzijde van de offerte.
Vraag na oplevering ook aan uw opdrachtgever of hij tevreden is met de vertaling. Is dat niet het geval, biedt dan aan de vertaling(en) te verbeteren. Zoals ook in deze casus bleek, kan daarmee aansprakelijkheid voorkomen worden. Bovendien kan een beroepsaansprakelijkheidsverzekering erg nuttig blijken: die dekt immers ook juridische kosten in geval van een aansprakelijkstelling.

Aansprakelijkheid ligt (ook) voor de vertaler altijd op de loer

Wilt u de schade die u heeft geleden als gevolg van een slechte vertaling verhalen op de vertaler of het vertaalbureau? Of wordt u als vertaler/vertaalbureau juist aansprakelijk gehouden? Neem gerust contact met mij op: hoe eerder, hoe beter. Op basis van mijn (juridische) ervaringen met de vertaalbranche kan ik u adviseren hoe een en ander het beste aan te pakken. 

© 2020 RWV