MENU

Wat is inbesteden en quasi-inbesteden?
16-01-2017

Een aanbesteder moet overheidsopdrachten met een waarde boven de Europese drempelwaarden, in principe, aanbesteden. Echter het staat een aanbestedende dienst ook vrij om een opdracht uit te voeren met eigen middelen. Dit wordt inbesteden genoemd. In het verlengde daarvan ligt de quasi-inbestedingsexceptie.

Inbesteden

Een aanbestedende dienst heeft de vrijheid om een opdracht uit te voeren met eigen middelen. De aanbestedende dienst kan de opdracht onderhands “gunnen” aan een dienst die onderdeel uitmaakt van zijn eigen organisatie. Zo hebben veel gemeenten een eigen vuilophaaldienst. Opdrachten aan een “binnenshuis vuilophaaldienst” hoeven niet te worden aanbesteed. Er is in een dergelijke situatie geen sprake van een overheidsopdracht.

Quasi-inbesteden

Een opdracht kan ook één-op-één worden gegund aan een rechtspersoon die los staat van de aanbestedende dienst. Een opdracht mag onderhands gegund worden aan een rechtspersoon waar toezicht op wordt gehouden, zoals op de eigen diensten. In een dergelijke situatie zijn de aanbestedende dienst en de rechtspersoon nauw verbonden. De rechtspersoon maakt dan in feite onderdeel uit van de eigen organisatie van de aanbestedende dienst. Er mag één-op-één gegund worden als aan drie voorwaarden wordt voldaan.

  1. Ten eerste dient de aanbestedende dienst op de rechtspersoon toezicht te houden zoals hij dat uitoefent op zijn eigen diensten. Aan dit vereiste wordt voldaan op het moment dat de aanbestedende dienst zowel op de strategische doelstellingen, als op de belangrijke beslissingen van de  rechtspersoon een beslissende invloed kan uitoefenen.

  2. Daarnaast dient 80% van de activiteiten van de rechtspersoon te bestaan uit taken die hem zijn opgedragen / toegewezen door de toezichthoudende aanbestedende dienst. Voor deze 80% tellen ook taken mee die aan de rechtspersoon door “zusterrechtspersonen” worden toegewezen. Dat zijn rechtspersonen die onder toezicht staan van dezelfde aanbestedende dienst (toezichthouder). Bij het percentage van 80% dient slechts gekeken te worden door wie de uitvoering van de taken is opgedragen. Het is niet relevant of de toezichthouder betaalt voor de uitvoering van de taken. Daarnaast hoeft de toezichthouder ook niet zelf te profiteren van de uitvoering van de taken.

  3. Ten slotte mag er, in beginsel, geen directe participatie van privékapitaal in de rechtspersoon aanwezig zijn. Op deze regel kan slechts onder strenge voorwaarden een uitzondering gemaakt worden.

Overige vormen van quasi-inbesteding

Naast de hierboven genoemde vorm van quasi-inbesteding zijn er nog andere vormen van quasi-inbesteden. Bij al deze vormen dient het toezicht conform de in de vorige paragraaf genoemde wijze te geschieden. Ook bij de onderstaande vormen van quasi-inbesteding mag een opdracht zonder aanbestedingsprocedure worden gegund.

Horizontale / geïnstutionaliseerde inbesteding

Een  rechtspersoon kan opdrachten één-op-één gunnen aan zusterrechtspersonen. Hiervoor gelden twee vereisten.

  1. De rechtspersoon die de opdracht gunt, dient een aanbestedende dienst te zijn.
  2. Daarnaast mag er, in beginsel, geen sprake zijn van participatie van privékapitaal bij de rechtspersoon aan wie de opdracht gegund wordt.

Opwaartse inbesteding

Een  rechtspersoon kan een opdracht één-op-één gunnen aan de aanbestedende dienst die toezicht op hem houdt. Ook in dit geval geldt dat de gunnende rechtspersoon een aanbestedende dienst dient te zijn en dat er geen privékapitaal aanwezig mag zijn bij de toezichthouder.

Indirect toezicht

Een opdracht kan ook zonder aanbestedingsprocedure worden gegund als er een tussenschakel is. In dat geval houdt de tussenschakel toezicht op de rechtspersoon zoals hij toezicht uitoefent op zijn eigen diensten, terwijl de daar bovenstaande aanbestedende dienst toezicht houdt op de tussenschakel.

Meervoudig toezicht

Het toezicht kan ook door verschillende aanbestedende diensten gezamenlijk worden gehouden. Wordt het toezicht door meerdere aanbestedende diensten uitgeoefend, dan kan elk van die aanbestedende diensten opdrachten gunnen aan de rechtspersoon. Hiervoor is wel vereist dat de gunnende aanbestedende dienst effectief bijdraagt aan het toezicht. Bij meervoudig toezicht gelden de overige uitzonderingen in deze paragraaf niet.

Relevante jurisprudentie:

© 2021 RWV