MENU

Renteswaps en andere rentederivaten

De afgelopen jaren hebben veel banken hun MKB-klanten, in het kader van aan hen verstrekte financieringen, geadviseerd rentederivaten, in het bijzonder ‘renteswaps’, af te sluiten. Door middel van een renteswap wordt een variabelrentende lening geruild tegen een vast rentepercentrage. De klant betaalt uiteindelijk de vaste swaprente alsmede de overeengekomen opslag op de lening. De variabele rentestromen worden door de bank betaald en vallen feitelijk tegen elkaar weg. Aldus wordt de rente gefixeerd.

Ondanks dat een renteswap als complex financieel instrument kwalificeert, werd deze vaak in een vloek en een zucht afgesloten. Daarbij informeerde de bank haar klanten vaak niet goed over de specifieke risico’s van de productcombinatie renteswap-lening.

Het grootste risico ligt besloten in een rentedaling, als gevolg waarvan een rentederivaat een negatieve waarde verkrijgt. Dit brengt met zich dat de onderliggende lening nog slechts kan worden afgelost of geherfinancierd tegen gelijktijdige betaling van de negatieve waarde aan de bank. De ervaring leert dat geen enkele bank bereid is tot financiering van deze ‘boete’. Dit doet afbreuk aan het flexibele karakter van een variabelrentende lening. Die kunt u gewoonlijk tussentijds kosteloos aflossen. 

Overigens is gebleken dat banken herhaaldelijk verborgen marges in rekening hebben gebracht als gevolg waarvan rentederivaten al van begin af aan een negatieve waarde kenden.

Voorts brengt de negatieve waarde van rentederivaten marginverplichtingen mee voor de klant. De bank heeft een wettelijke plicht er op toe te zien dat de klant over voldoende saldi beschikt om aan zijn marginverplichtingen te voldoen. De bank heeft aldus een margin- en saldibewakingsplicht. Bij renteswaps is in dit verband veelvuldig gebruik gemaakt van een interne kredietlimiet (ook wel ‘allowancefaciliteit’, ‘OBSI-limiet’ of ‘Obligolimiet’ genoemd), waarbij het getrokken bedrag van de kredietfaciliteit de negatieve waarde van de renteswap dekt. Vaak wordt deze faciliteit naar de klant gecommuniceerd als ‘kosteloos extraatje’. Een dergelijke interne kredietlimiet verslechtert echter het risicoprofiel van de klant, wat ertoe kan leiden dat de bank de renteopslagen verhoogt en/of weigert om extra financiering te verstrekken. Ook kan herfinanciering hierdoor feitelijk onmogelijk worden.

Uniform Herstelkader Rentederivaten MKB

In de loop der jaren is er veel gedoe geweest over de advisering van rentederivaten door de banken. Naar aanleiding hiervan heeft toenmalig minister Dijsselbloem een onafhankelijke commissie, de Derivatencommissie, in het leven geroepen om een zogenaamd ‘herstelkader’ overeen te komen met de banken. Intussen is het Uniform Herstelkader Rentederivaten MKB (UHK) gepubliceerd.

Recentelijk kregen veel klanten van hun bank te horen dat zij in aanmerking komen voor vergoeding onder het UHK. Klanten die dit niet kregen te horen moesten zichzelf aanmelden. Dit was in principe mogelijk tot en met 30 september 2017. Als u zichzelf had moeten aanmelden, maar dit nog niet heeft gedaan, dan wordt u aangeraden om dit alsnog te doen.

Gang naar de rechter

In veel gevallen bestaat er een reële kans dat u via de rechter een (veel) hogere vergoeding kunt ontvangen dan onder het UHK. De rechter stelt namelijk de omvang van uw schade vast en betrekt daarbij alle relevante omstandigheden, zoals de mate waarin de bank haar zorgplicht heeft geschonden. Dit gebeurt onder het UHK niet. Het aanbod van de bank kan slechts tegen finale kwijting worden geaccepteerd. Met andere woorden, als u het UHK-aanbod accepteert, vervallen alle aanspraken en/of vorderingen die u jegens de bank heeft in verband met het rentederivaat. Daarbij bedraagt de coulancevergoeding maar maximaal 20% van de netto kasstromen en is deze vergoeding gemaximeerd tot € 100.000. Ook wordt slechts maximaal 80% van de onterecht in rekening gebrachte opslagen vergoed.

Het SWAP-team

Wilt u advies over de aangeboden vergoeding conform het UHK-traject? Of wilt u weten of er bij de rechter misschien meer te halen valt? U kunt met al uw vragen terecht bij het SWAP-team van RWV: Matthy van Paridon, Harjo Bakker en Marco Anink. Dit team is gespecialiseerd in rentederivaten, waaronder renteswaps. Het SWAP-team adviseert, procedeert en publiceert regelmatig over dit onderwerp. Daarnaast begeleidt het SWAP-team diverse klanten bij het UHK-traject en onderhandelen wij met de bank, bijvoorbeeld in het kader van herfinancieringen.

Bekijk de 12 webinars over rentederivaten

Wilt u meer weten over rentederivaten? We hebben hiertoe 12 korte webinars opgenomen. Zo kunt u zelf bepalen welk webinar u wilt zien.

Het eerste webinar is een algemeen webinar. In webinar 2 legt Marco Anink uit waar een rentederivaat en een renteswap voor kunnen zijn en wat zij zouden moeten doen. In webinar 3 tot en met 9 vertelt hij wat de bank u misschien nog niet over uw rentederivaat vertelde. Daarnaast legt hij bij elk risico uit welke schade de rechter kan vergoeden en welke schadevergoeding de compensatieregeling biedt. In webinar 10 en 11 bespreekt Marco deze compensatieregeling van het Uniform Herstelkader,  of u recht heeft op een compensatie, of het verstandig is om een voorschot te accepteren en hoe uw compensatievergoeding wordt berekend. Marco sluit in webinar 12 af met een aantal aandachtspunten over verjaring en de klachtplicht. Hierin staat centraal dat u na ontvangst van een aanbod óf een afwijzing, zo snel mogelijk moet beslissen of u alsnog naar de rechter gaat.

De webinars op rij:

  1. Rentederivaten: wat komt er aan de orde?
  2. Wat is een renteswap en wat zijn de haken en ogen daaraan?
  3. Risico 1: opslagverhogingen op de lening 
  4. Risico 2: gevolgen van de negatieve waarde van uw rentederivaat
  5. Risico 3: verborgen provisie
  6. Risico 4: mismatches en overhedges
  7. Risico 5: renteverwachtingen en rentevisies
  8. Risico 6: de extra kredietfaciliteit en de Margin Call
  9. Complexe, ‘gestructureerde’ derivaten 
  10. Komt u in aanmerking voor de compensatieregeling van het UHK?
  11. Moet u een voorschot accepteren? En is uw vergoeding wel juist berekend?
  12. Verjaring en klachtplicht
© 2019 RWV