WHOA: openbare en besloten procedure
Wil je met schuldeisers afspraken maken over de schulden van jouw onderneming, maar verwacht je dat niet iedereen instemt? Met een WHOA procedure kun je onder bepaalde voorwaarden toch een akkoord bereiken. Daarbij moet je kiezen tussen een openbare en besloten procedure. Ook spelen de stemming van schuldeisers, de rol van de rechtbank en eventuele beschermingsmaatregelen een belangrijke rol. Hoe werkt dit in de praktijk en waar moet je als ondernemer rekening mee houden?
Hoe werkt een WHOA procedure?
Wanneer een schuldenaar verkeert in een toestand waarin het redelijkerwijs aannemelijk is dat hij met het betalen van zijn schulden niet zal kunnen voortgaan, biedt de Wet homologatie onderhands akkoord (WHOA) een mogelijkheid. Deze wet maakt het mogelijk om schulden te herstructureren zonder dat alle betrokken schuldeisers of aandeelhouders met het akkoord hoeven in te stemmen. Als de rechter het akkoord goedkeurt, kan het ook bindend worden voor partijen die tegen hebben gestemd.
Die rechterlijke goedkeuring heet homologatie. Het doel is om een onderneming met financiële problemen de mogelijkheid te geven haar schuldenlast te verminderen en een faillissement te voorkomen.
Een WHOA procedure is vooral interessant als schuldeisers door het akkoord naar verwachting meer ontvangen dan bij een faillissement. De procedure biedt bovendien mogelijkheden om bepaalde lopende overeenkomsten te beëindigen.
Kies tussen een openbare en besloten WHOA procedure
De WHOA kent twee varianten: een openbare en een besloten procedure. Beide bieden vrijwel dezelfde mogelijkheden om een akkoord tot stand te brengen. Het belangrijkste verschil zit in de openbaarheid en de erkenning van rechterlijke beslissingen in het buitenland. Voor meer informatie kun je contact opnemen met één van onze insolventierecht advocaten.
Besloten WHOA procedure: buiten de publiciteit
Bij een besloten WHOA procedure wordt niet openbaar gemaakt dat jouw onderneming een akkoord voorbereidt. Verzoeken aan de rechtbank worden achter gesloten deuren behandeld en de procedure wordt niet opgenomen in het openbare WHOA-register.
Dat is aantrekkelijk als je financiële problemen niet bekend wilt maken bij klanten, leveranciers of andere zakelijke relaties. Uiteraard worden schuldeisers en aandeelhouders die bij het akkoord betrokken zijn wel geïnformeerd.
Een besloten procedure past bijvoorbeeld bij een onderneming waarbij slechts een beperkte, overzichtelijke groep schuldeisers of aandeelhouders betrokken is.
Openbare WHOA procedure: internationale erkenning
Bij een openbare WHOA procedure worden bepaalde gegevens over de procedure gepubliceerd. Ook vindt de zitting waarop de rechter het akkoord beoordeelt in het openbaar plaats.
Deze variant is vooral interessant als jouw onderneming internationaal actief is. Beslissingen in een openbare WHOA procedure worden op grond van de Europese Insolventieverordening in beginsel automatisch erkend in andere EU-lidstaten, met uitzondering van Denemarken.
Bij een besloten procedure bestaat die automatische erkenning op grond van deze verordening niet. Je moet dan per betrokken land onderzoeken of en onder welke voorwaarden de rechterlijke beslissing wordt erkend.
Waar wordt een openbare procedure gepubliceerd?
Bij een openbare WHOA procedure worden bepaalde gegevens bekendgemaakt via:
- Het WHOA-register op rechtspraak.nl;
- Het Handelsregister van de Kamer van Koophandel;
- De Staatscourant.
Publicatie vindt plaats zodra de rechter een eerste beslissing heeft genomen in de openbare akkoordprocedure.
Het gaat daarbij onder meer om de datum van opening van de procedure, gegevens over de onderneming, de betrokken rechtbank en het zaaknummer. Niet iedere rechterlijke beslissing wordt volledig gepubliceerd.
Maak vooraf een weloverwogen keuze
De keuze tussen een openbare en besloten WHOA procedure vraagt om een zorgvuldige afweging. Zodra de rechter voor het eerst een beslissing heeft genomen, kun je niet meer overstappen naar de andere procedure.
Breng daarom vooraf in kaart welke schuldeisers en aandeelhouders betrokken zijn, of internationale erkenning nodig is en welke gevolgen publiciteit voor jouw onderneming heeft.
Wie heeft de regie tijdens de WHOA procedure?
Als ondernemer houd je tijdens een WHOA procedure voor een belangrijk deel zelf de regie. Je bereidt het akkoord voor, onderhandelt met de betrokken partijen en legt het voorstel ter stemming voor.
Schuldeisers en aandeelhouders kunnen niet op ieder moment bezwaar maken tegen het akkoord. Hun mogelijkheid om de rechter te verzoeken het akkoord niet goed te keuren, speelt vooral bij de homologatie.
Dat betekent niet dat zij tijdens de voorbereiding geen invloed hebben. Onder bepaalde voorwaarden kunnen zij de rechtbank vragen een herstructureringsdeskundige aan te stellen. Ook kan de rechtbank toezicht laten houden op de totstandkoming van het akkoord.
Een herstructureringsdeskundige inschakelen
Als voorzienbaar is dat jouw onderneming haar schulden niet meer kan blijven betalen, kan de rechtbank een herstructureringsdeskundige aanstellen.
Deze onafhankelijke deskundige heeft als taak een akkoord tot stand te brengen tussen de onderneming en haar schuldeisers of aandeelhouders. De deskundige kan een akkoord voorbereiden en zelfstandig aan de betrokken partijen aanbieden.
Niet alleen de onderneming zelf, maar ook schuldeisers, aandeelhouders en de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging kunnen onder de wettelijke voorwaarden om de aanstelling van een herstructureringsdeskundige verzoeken.
De aanstelling betekent niet dat je automatisch de zeggenschap over jouw onderneming verliest. Het bestuur blijft verantwoordelijk voor de dagelijkse bedrijfsvoering. Wel ligt de bevoegdheid om het WHOA-akkoord aan te bieden tijdens de aanstelling bij de herstructureringsdeskundige.
Een observator houdt toezicht
Behalve een herstructureringsdeskundige kan de rechtbank een observator aanstellen. Deze onafhankelijke functionaris houdt toezicht op de totstandkoming van het akkoord en bewaakt daarbij de belangen van de gezamenlijke schuldeisers.
De rechtbank kan tijdens de voorbereiding van het akkoord uit eigen beweging een observator benoemen. Schuldeisers kunnen de rechtbank wijzen op omstandigheden die aanleiding geven om dat te doen, maar hebben geen zelfstandig recht om de benoeming af te dwingen.
In bepaalde gevallen moet de rechtbank een observator aanstellen. Dat geldt bijvoorbeeld als de onderneming zelf een verzoek tot homologatie indient, niet alle klassen met het akkoord hebben ingestemd en er nog geen herstructureringsdeskundige of observator is aangesteld.
Een observator bereidt zelf geen akkoord voor, maar controleert of het proces zorgvuldig verloopt.
Hoe stemmen schuldeisers over het akkoord?
Bij een WHOA procedure worden schuldeisers en aandeelhouders met verschillende rechten in afzonderlijke klassen ingedeeld. Vervolgens stemmen de betrokken partijen per klasse over het voorgestelde akkoord.
Indien schuldeisers, die ten minste twee derde van het totale bedrag aan vorderingen binnen die klasse vertegenwoordigen, hebben ingestemd met het akkoord, geldt dit als een instemming van die klasse. Het gaat dus niet om het aantal schuldeisers, maar om de waarde van hun vorderingen.
Voor aandeelhouders geldt een vergelijkbare regel. Daarbij telt de nominale waarde van het aandelenkapitaal van de aandeelhouders die hun stem hebben uitgebracht.
Wat als een klasse tegenstemt?
Een akkoord hoeft niet door alle klassen te worden aangenomen om door de rechter te kunnen worden goedgekeurd.
Onder bepaalde voorwaarden is instemming van één klasse voldoende om het akkoord aan de rechtbank voor te leggen. Gaat het akkoord ten koste van schuldeisers die bij een faillissement naar verwachting nog een uitkering zouden ontvangen? Dan moet ten minste één instemmende klasse bestaan uit schuldeisers die in die situatie aanspraak zouden hebben op een uitkering.
De rechter beoordeelt vervolgens of het akkoord aan de wettelijke voorwaarden voldoet en of ook de tegenstemmende klassen eraan gebonden kunnen worden.
Dit is een belangrijk voordeel van de WHOA. Een minderheid van tegenstemmende schuldeisers of aandeelhouders hoeft een herstructurering daardoor niet altijd tegen te houden.
Bescherm je onderneming met een afkoelingsperiode
Tijdens de voorbereiding van een WHOA-akkoord kan de druk van schuldeisers verder oplopen. Bijvoorbeeld doordat zij beslag willen leggen of zekerheden willen uitwinnen om betaling af te dwingen.
De WHOA biedt de mogelijkheid om de rechtbank om een afkoelingsperiode te vragen. Die kan, inclusief verlengingen, maximaal acht maanden duren.
Tijdens deze periode worden schuldeisers beperkt in de uitoefening van bepaalde rechten. Zo kunnen zij bijvoorbeeld niet zonder toestemming van de rechtbank bepaalde verhaalsmaatregelen nemen.
Onder wettelijke voorwaarden kan de afkoelingsperiode ook bescherming bieden tegen het opschorten of beëindigen van lopende overeenkomsten vanwege betalingsachterstanden van vóór de afkoelingsperiode.
Hierdoor ontstaat tijdelijk meer rust om een akkoord voor te bereiden en de onderneming voort te zetten.
Een afkoelingsperiode wordt niet automatisch toegekend. De rechtbank beoordeelt onder meer of deze noodzakelijk is om de onderneming tijdens de voorbereiding en onderhandelingen te kunnen voortzetten en of de belangen van schuldeisers niet wezenlijk worden geschaad.
Pas lopende contracten aan met de WHOA
Niet alleen schulden kunnen een onderneming financieel onder druk zetten. Ook langlopende overeenkomsten, zoals een kostbaar huurcontract, kunnen herstel in de weg staan.
De WHOA biedt mogelijkheden om wijzigingen in bestaande overeenkomsten voor te stellen. Werkt de andere contractspartij niet mee? Dan kan de rechter onder voorwaarden toestemming geven om de overeenkomst tussentijds op te zeggen. Hiervoor gelden specifieke wettelijke vereisten en er kan een verplichting ontstaan om de schade van de contractspartij te vergoeden.
Dit kan bijvoorbeeld uitkomst bieden wanneer een onderneming door hoge huisvestingskosten onvoldoende financiële ruimte overhoudt.
Let op: de WHOA geldt niet voor rechten van werknemers uit arbeidsovereenkomsten (zie artikel 369 lid 4 sub aFw). Je kunt deze procedure dus niet gebruiken om arbeidsovereenkomsten te wijzigen of het personeelsbestand te reorganiseren.
De rechtbank beoordeelt het WHOA-akkoord
Na de stemming kan het akkoord, als aan de wettelijke voorwaarden is voldaan, ter goedkeuring aan de rechtbank worden voorgelegd. Dit heet homologatie.
De rechtbank beoordeelt onder meer of de procedure correct is doorlopen, of de betrokken partijen voldoende informatie hebben gekregen en of de wettelijke regels zijn nageleefd.
Schuldeisers en aandeelhouders kunnen onder de wettelijke voorwaarden verzoeken om het akkoord niet goed te keuren. De rechter beoordeelt vervolgens of er redenen zijn om homologatie te weigeren.
Wordt het akkoord gehomologeerd? Dan is het verbindend voor alle schuldeisers en aandeelhouders op wie het akkoord betrekking heeft, ook als zij tegen hebben gestemd.
Tegen de beslissing van de rechtbank op het homologatieverzoek staat in beginsel geen hoger beroep open.
Vergroot de kans op een succesvol WHOA-akkoord
Een succesvolle WHOA procedure vraagt om meer dan een voorstel om schulden gedeeltelijk kwijt te schelden. Je moet zorgvuldig bepalen welke partijen bij het akkoord betrokken worden, hoe je hen indeelt en welke financiële gevolgen het akkoord voor hen heeft.
Ook de keuze tussen een openbare en besloten procedure verdient aandacht. Zeker bij internationale ondernemingen of complexe verhoudingen tussen schuldeisers en aandeelhouders.
Daarnaast is het belangrijk om vooraf na te denken over de betrokkenheid van de rechtbank. Is een herstructureringsdeskundige nodig? Kan een afkoelingsperiode helpen? En welke bezwaren zouden schuldeisers tegen het akkoord kunnen aanvoeren?
Een goede voorbereiding vergroot de kans dat het akkoord de stemming en de rechterlijke toetsing doorstaat.
Begeleiding bij jouw WHOA procedure
Een WHOA procedure biedt mogelijkheden om financiële problemen aan te pakken, maar vraagt om een zorgvuldige juridische aanpak. Onze insolventierechtadvocaten helpen je bij het voorbereiden van het akkoord, de onderhandelingen met schuldeisers en de procedure bij de rechtbank. Daarbij kijken we naar een oplossing die past bij de situatie en toekomst van jouw onderneming.
Wil je weten of de WHOA voor jouw onderneming uitkomst biedt? Neem dan contact op met één van onze insolventierecht advocaten.
Veel gestelde vragen over
de WHOA procedure
Kan een schuldeiser zelf een WHOA procedure starten?
Een schuldeiser kan de rechtbank verzoeken een herstructureringsdeskundige aan te wijzen. Die kan vervolgens een akkoord voorbereiden en aan schuldeisers of aandeelhouders aanbieden. Een schuldeiser kan niet zelfstandig namens de onderneming een WHOA-akkoord aanbieden.
Kan een WHOA procedure ook betrekking hebben op alleen aandeelhouders?
Ja. Onder bepaalde omstandigheden kan een WHOA-akkoord uitsluitend betrekking hebben op aandeelhouders. Dit speelt bijvoorbeeld als een onderneming extra financiering nodig heeft en aandeelhouders het niet eens worden over de voorwaarden.
Kan ik mijn onderneming tijdens de procedure voortzetten?
Ja. Het uitgangspunt van de WHOA is juist dat de onderneming tijdens de herstructurering kan blijven functioneren. Een afkoelingsperiode kan extra bescherming bieden tegen bepaalde acties van schuldeisers.
Wat kost een WHOA procedure?
De kosten hangen af van de complexiteit van de herstructurering, het aantal betrokken partijen en de benodigde juridische en financiële begeleiding. Bij een verzoek aan de rechtbank krijg je onder meer te maken met griffierechten en advocaatkosten. Wordt een herstructureringsdeskundige of observator aangesteld, dan brengt dat aanvullende kosten mee. Uitgangspunt is dat de schuldenaar deze kosten draagt, maar onder omstandigheden kan dit anders zijn.
